راهنما کار مبتدیان

از ویکی‎نسک، کتاب‌خانه آزاد.

تهيه و تنظيم آرمان ري‌بد

آشنايي با مفاهيم اوليه سيستم عامل مقدمه امروزه استفاده از رايانه‌هاي شخصي روز به روز افزايش مي‌يابد و زندگي بدون اين وسيله براي افرادي سخت و گاهي غيرممكن است. تبادل اطلاعات ‌، كسب اخبار، انجام محاسبات مهندسي، امور هنري، امور آموزشي و صدها كاربرد ديگر رايانه‌ها را به دستيار و گاهي دوست انسان‌هاي امروزي تبديل كرده‌است. براي استفاده از اين ابزار پيشرفته لازم است با زبان مناسب با آن سخن گوييم. اين زبان مناسب براي رايانه‌ها سيستم عامل ناميده مي‌شود. براي ارتباط با يك رايانه و اجراي فرامين، لازم است كه با اين زبان آشنا شويم و نحوه كار با اين ابزار را فرا بگيريم. امروزه يكي از پيشرفته‌ترين سيستم‌هاي عامل كه براي رايانه‌هاي شخصي تهيه شده است سيستم عامل پنجره‌ها نسخه 98 يا Windows 98 مي‌باشد كه امكانات بسياري را در اختيار كاربران قرار مي‌دهد. اين سيستم عامل توسط شركت Microsoft تهيه گرديده‌است. با توجه به روندي كه سيستم‌هاي عامل اين شركت طي كرده‌اند به نظر مي‌رسد كه بيشتر رايانه‌هاي امروزي از اين سيستم‌ عامل براي اجراي عمليات استفاده مي‌كنند. همچنان كه سخت‌افزار رايانه‌ها پيشرفت كردند و امكانات جديدي در اختيار قرار دادند، سيستم‌هاي عامل نيز پيشرفت كردند و سعي كردند تا از امكاناتي كه سخت‌افزار براي آنها تهيه كرده‌است هرچه بهتر استفاده كنند. به همين ترتيب از نسخه‌هاي اوليه ويندوز مانند ويندوز 3.1 تا ويندوز 95 و اكنون ويندوز 98 شاهد پيشرفت‌هاي زيادي هستيم. در نتيجه اين پيشرفت‌ها سعي شده است تا استفاده از رايانه‌ها هرچه ساده‌تر گردد. با مقـايسـه سـيـسـتم‌هاي عامل مبتني بر متن (Text) مانند Ms-Dos با سيـستــم‌هـاي عامل مبـتنـي بر تــصـويـر (GUI-Graphical User Interface) مانند Windows سادگي استفاده از سيستم‌هاي عامل تصويري قابل توجه هستند. در سيستم‌هاي عامل متني، مجبور به فراگيري تمامي فرامين بوديم و در صورت اشتباه در املاء و يا شكل دستور مواجه با پيغام خطا مي‌شديم در حاليكه در سيستم‌هاي عامل تصويري تمامي دستورات در اختيار كاربر قرار دارند و او بنا به نياز خود از ميان دستورات موجود، دستور خود را انتخاب مي‌نمايد. با توجه به محيط تصويري، ارتباط سيستم عامل با كاربر بسيار دوستانه‌تر (User Friendly) مي‌باشد. با توجه به پيشرفت سخت‌افزار ‌، نرم‌افزار سيستم عامل نيز سعي كرد از امكانات سخت‌افزار استفاده كند. يكي از اين امكانات اجراي چند وظيفه همزمان است. ويندوز از خاصيت چند وظيفه‌اي به نحو مطلوب استفاده مي‌كند در نتيجه مي‌تواند در يك لحظه چند وظيفه را انجام دهد. اين عملكرد را چند وظيفه‌اي (Multitask) مي‌نامند. همچنين ارائه خدمات صوتي و تصويري براي استفاده كاربران از نكات مثبت اين سيستم عامل مي‌باشد و امكان ارتباط راحت با شبكه جهاني اينترنت نيز به ويندوز 98 چهره مقبولي داده‌است.

سخت‌افزار مورد نياز براي استفاده از سيستم عامل ويندوز 98 بايد حداقل از رايانه‌اي با امكانات زير استفاده نمود: • پردازش‌گر مركزي 80486 DX 2- 66 MHz • حافظه موقت 16 MB RAM • فضاي آزاد سخت ديسك250 MB • موش‌واره و يا دستگاه اشاره‌گر ديگر • صفحه نمايش با وضوح VGA يا بالاتر

تجربه نشان داده است كه براي استفاده بهينه از امكانات ويندوز، سيستم زير مناسبتر مي‌باشد: • پردازش‌گر مركزي Pentium 90 MHz • حافظه موقت 32 MB RAM • فضاي آزاد سخت ديسك500 MB • موش‌واره و يا دستگاه اشاره‌گر ديگر • صفحه نمايش با وضوح SVGA • مودم با سرعت 28.8 براي ارتباط با اينترنت • گردانده لوح فشرده CD-ROM با حداقل سرعت 4 اين ملزومات براي كارايي بهتر و استفاده از امكانات گسترده ويندوز 98 در نظر گرفته شده‌است. به عنوان يك قانون كلي هرچه از حافظه موقت (اصلي) بيشتري استفاده كنيد سرعت عمليات اجرايي ويندوز سريعتر مي‌گردد.

فصل اول- ساختار سيستم عامل ويندوز

ويندوز- سيستم عامل شئي گرا 

سيستم عامل ويندوز يك محيط شئي گراست. به اين معني كه اجزاي ويندوز همگي مانند اشياء تلقي مي‌شوند. اشياء در عالم واقع، داراي خصوصيات (Properties) و كاربري(Operation) مي‌باشند. اين تعاريف نيز براي اشياء موجود در ويندوز مصداق دارد. اجراي دستورالعمل‌هاي كاربران وابسته به اشيائي است كه مي‌توانند در ويندوز به كار گيرند و هر شيئي كاربرد مشخص و خصوصيات مخصوص به خود را دارد. از طرفي ديگر از آنجا كه هر شئي نحوه استفاده معيني دارد، انتظارات متفاوتي از اشياء مختلف خواهيم داشت. بنابراين براي اجراي فرامين كاربر، سيستم عامل به كمك اين اشياء دستورات او را دريافت كرده و نتيجه را به كاربر نمايش مي‌دهد. هدف از آموزش ويندوز 98 آشنايي با اين اشياء و نحوه عملكرد و خصوصيات آنها مي‌باشد. اين اشياء به صورت تصويري ظاهر مي‌شوند و اين تصاوير منعكس كننده عملكرد آنها نيز هستند و مي‌توان به راحتي عملكرد هر دستور را با شكل آن تطبيق داد.

اجراي ويندوز در صورتيكه سيستم عامل ويندوز بر روي رايانه شما نصب (Setup) شده باشد بعد از روشن كردن رايانه، ويندوز 98 به طور خودكار بار گذاري شده و صفحه اصلي آن (desktop) ظاهر مي‌شود. در بعضي موارد ممكن است هنگام بارگذاري سيستم عامل ويندوز 98 به انتخاب‌هايي در مورد نحوه بارگذاري اين سيستم عامل مواجه شويد. براي ظاهر كردن انتخاب‌هاي نحوه اجراي سيستم عامل ويندوز 98 (Windows 98 startup Menu) هنگام مرحله راه‌اندازي سيستم عامل (Booting) كليد CTRL يا F8 را روي صفحه‌كليد چند بار فشار دهيد تا فهرست زير ظاهر شود. عملكرد گزينه اجراي عادي ويندوز(همه امكانات سخت‌افزاري و نرم‌افزاري ويندوز قابل استفاده است) Normal اجراي عادي ويندوز(ايجاد پرونده‌اي به‌نامBoootlog.txt كه مراحل راه‌اندازي در آن يادداشت مي‌شود.) Logged (\Bootlog.txt) حالت حفاظت شده-حداقل امكانات ويندوز- (عيب‌يابي ويندوز در اين حالت ممكن است.) Safe Mode اجراي ويندوز بصورت مرحله به مرحله- عيب‌يابي Step by Step Confirmation حالت اجراي سيستم عامل در محيط متني مانند DOS Command Prompt Only حالت حفاظت شده در محيط متني مانند DOS Safe mode command prompt only اجراي سيستم عامل قبلي (نسخه اصلي DOS) Previous Version of MS-DOS

محيط كار ويندوز ميز كار – Desktop اولين چيزي كه در بدو ورود به سيستم عامل ويندوز با آن مواجه مي‌شويد ميز كار يا Desktop است. طراحان سيستم عامل ويندوز فرض را بر اين قرار داده‌اند كه محيط عامل بايد شبيه ميز كار كاربران باشد تا سادگي كار در اين سيستم عامل حفظ شود. در نتيجه محيط اوليه سيستم عامل را طوري طراحي نموده‌اند كه كاربر احساس كند پشت ميز كار خود مشغول دادن فرامين و كارهاي روزمره خود مي‌باشد. در زير محيط ميز كار استاندارد سيستم عامل ويندوز 98 را ملاحظه مي‌كنيد. ميز كار – Desktop

در واقع اين صفحه مانند اعلان آمادگي سيستم عامل DOS مي‌باشد كه كاربر را مطلع مي‌سازد آماده دريافت دستورات و درخواست‌هاي او مي‌باشد.

همانطور كه مي‌بيند اشياء‌ مختلفي در اين صفحه وجود دارد. يكي از معروف‌ترين اشياء در محيط ويندوز نماد‌ها يا ICONS هستند (مانند نماد My Computer, my Documents, Recycle bin). در پايين صفحه نوار وظيفه يا Taskbar را مشاهده مي‌كنيد كه بر روي آن دكمه شروع يا Start و در سمت راست، سيني‌سيستم يا System Tray قرار گرفته است. اين اشياء راه ورود به دنياي سيستم عامل ويندوز 98 هستند. در واقع از طريق اين اشياء ارتباط ما با سيستم عامل برقرار شده و فرامين ما اجرا مي‌گردند.

نحوه عملكرد موش‌واره نسبت به اشياء از آنجا سيستم عامل ويندوز يك سيستم عامل تصويري است، دستگاه موش‌واره در بكارگيري امكانات آن نقش عمده‌اي دارد. در زير به نحوه استفاده از موش‌واره در مقابل اشياء ديگر اشاره مي‌كنيم: 1- حالت شناوريFloating: زماني است كه نشانگر موش‌واره روي شئي قرار گيرد. بعضي از اشياء نسبت به اين حالت موش‌واره از خود عكس‌العمل نشان مي‌دهند. 2- انتخاب Select: زماني است كه بعد از عمل شناوري روي يك شئي كليد سمت چپ موش‌واره را يك بار فشار دهيم. در اين حالت شئي انتخاب شده نسبت به بقيه اشياء حالت متمايز (High Light) پيدا مي‌كند. 3- اجرا كردن يك شئيRun : حالتي است كه بعد از انتخاب شئي براي اجراي كردن دستور مورد نظر كليد سمت چپ موش‌واره را دو بار پشت سر هم فشار مي‌دهيم. در نتيجه شئي‌ اجرا شده و دستور ما عمل‌ مي‌كند. 4- كليك راستRight Click: اگر روي شئي‌ كليد سمت راست موش‌واره را فشار دهيم، فهرستي از اعمال و يا تنظيماتي كه براي آن شئي مجاز مي‌باشد ظاهر مي‌گردد. به اين فهرست، فهرست سريع و يا Popup menu گفته مي‌شود. اگر نحوه عملكرد شئي را نمي‌دانيد بهترين راه براي آشنايي با روشهايي كه براي دادن يك دستور به يك شئي مجاز است استفاده از اين فهرست مي‌باشد. 5- عمل كشيدن و رها كردن Drag & Drop: اين عمل بيشتر براي جابجايي اشياء‌استفاده مي‌شود. براي اينكار كافي است شئي مورد نظر را انتخاب كرده و با كليد سمت چپ نشانگر موش‌واره را روي آن نگه داريد و موش‌واره را حركت دهيد(Drag). شئي مورد نظر همراه موش‌واره حركت مي‌كند. اگر كليد سمت چپ را رها كنيد شئي در محل جديد قرار مي‌گيرد (Drop). در صورتيكه با استفاده از حالت شناوري نشانگر موش‌واره را بر روي اشياء متوقف كنيد، بعضي از اشياء از خود عكس‌العمل نشان مي‌دهند. براي مثال اگر نشانگر موش‌واره را در قسمت سيني سيستم بر روي شئي ساعت (كه ساعت جاري سيستم را نشان مي‌دهد) به حالت شناور قرار دهيد تاريخ جاري سيستم را خواهيد ديد. اين به علت حساسيت سيستم عامل و اشياء نسبت به عملكرد نشانگر موش‌واره است. به اين خاصيت (حساسيت نسبت به عملكرد موش‌واره بر روي هر شئي) حساسيت به محتوي هر شئي يا Context Sensitive مي‌گويند. براي مثال ديگر اگر نشانگر موش‌واره را روي نماد My Computer به حالت شناور قرار دهيد در مورد نحوه عملكرد اين شئي توضيحاتي ظاهر مي‌گردد. به اين توضيحات راهنماي سريع يا ToolTip مي‌گويند.

فهرست شروع - Start Menu در شكل زير فهرست شروع را مي‌بينيد. براي باز كردن اين فهرست كافي است كه با نشانگر موش‌واره دكمه شروع (Start) را انتخاب كنيد. فهرست شروع باز شده و گزينه‌هاي آن نمايان مي‌گردد. اگر به گزينه‌هاي اين فهرست دقت كنيد متوجه بعضي تفاوت‌ها در نوع نماد ميان اين انتخاب‌ها مي‌شويد. جدا از نام هر يك از گزينه‌ها و شكل آنها در جلوي بعضي گزينه‌ها علاماتي نظير - ► - …- وجود دارد كه هر كدام معني و مفهوم خاص خود را دارند.

گزينه”  “► نشان مي‌دهد كه در درون اين گزينه زيرفهرست ديگري نيز وجود دارد و به محض قرار دادن نشانگر موش‌واره بر روي آن مي‌توان زيرفهرست را ديد.

گزينه ” “… نشان مي‌دهد كه بعد از انتخاب اين گزينه قبل از اجراي فرمان حتما پرسشي از شما خواهد شد و بايد به آن پاسخ دهيد. براي اجراي هر يك از گزينه‌هاي فهرست كافي است آن را انتخاب كنيد. در زير حرف بعضي از اسامي گزينه‌هاي فهرست خطي كشيده‌ شده‌است، اين خط نشان مي‌دهد كه مي‌توانيد با فشار دادن حرف زير خط‌دار از صفحه كليد نيز آن گزينه را انتخاب كنيد. فصل دوم-پنجره‌ها چرا به ويندوز – ويندوز مي‌گويند همانطور كه به خاطر داريد سيستم عامل ويندوز يك سيستم عامل چند وظيفه‌اي است. براي آنكه در اين سيستم عامل هر وظيفه را از وظيفة ديگر جدا سازند از يك پنجره براي نمايش هر وظيفه استفاده مي‌كنند. در نتيجه مي‌توان چند وظيفه را بطور همزمان از سيستم عامل ويندوز درخواست كرد بدون آنكه تداخلي در اطلاعات و خروجي‌هاي هر فرمان رخ دهد.

خارج شدن از سيستم‌عامل ويندوز 98 Shut Down از آنجايي كه اين سيستم عامل براي نگهداري متغيرها و تنظيمات محيط خود از حافظه موقت استفاده مي‌كند، براي خاتمه كار آن لازم است كه اين متغيرها از حافظه موقت به حافظه دائمي منتقل گردد تا به پرونده‌هاي اصلي سيستم‌عامل صدمه وارد نشود. بنابراين براي خارج شدن از سيستم عامل ويندوز بايد با روش خاصي عمل كرد. به اين عمل Shut Down مي‌گويند. براي اين كار از فهرست شروع، گزينه Shut Down… را انتخاب مي‌كنيم. همانطور كه انتظار داشتيم بعد از صدور دستور، پرسشي همراه با چند گزينه انتخابي بايد توسط كاربر پاسخ داده شود. اين پرسش در قالب يك جعبه محاوره‌اي (Dialog Box) ظاهر مي‌گردد.

اين جعبه محاوره‌اي از معروفترين پنجره‌هاي سيستم عامل است كه در آن نحوه خاتمه كار سيستم عامل را تعيين مي‌كنيد. اين جعبه محاوره‌اي مانند بقيه پنجره‌ها داراي نوار عنوان است كه در سمت چپ آن عنوان پنجره ظاهر مي‌گردد. در زير نوار عنوان سئوالي مطرح شده است كه نحوه خاتمه كار ويندوز را از شما درخواست مي كند.

پاسخ شما مي‌تواند يكي از گزينه‌هاي Restart in MS-DOS mode – Restart – Shut down – Stand by باشد.

خاصيت اين نوع انتخاب‌ها (گزينه‌هاي انتخابي) كه بصورت انتخاب‌‌هاي دايره‌اي (Radio Button) هستند اين است كه در ميان اين گزينه‌ها فقط يكي قابل قبول مي‌باشد. جدول زير انتخاب‌ها و نحوه عملكرد آنها را نمايش مي‌دهد. عملكرد گزينه رايانه‌ را به حالت حداقل مصرف انرژي مي‌برد. با زدن كليدي به حالت عادي برمي‌گرديد.(در بعضي مواقع ممكن است اين گزينه وجود نداشته باشد.) Stand by خروج از سيستم عامل ويندوز و راه‌اندازي مجدد رايانه Restart خروج از سيستم عامل ويندوز و خاموش كردن رايانه Shut down خروج از سيستم عامل ويندوز و ورود به حالت متني (MS-DOS mode) – در اين حالت مي‌توانيد دستورات معمول سيستم عامل DOS را اجرا نماييد. Restart in MS-DOS mode بعد از انتخاب گزينه مناسب با انتخاب دكمه OK دستور اجرا مي‌گردد. در صورت انتخاب دكمه Cancel اعلام مي‌كنيد كه از عمل درخواستي منصرف گشته‌ايد و به صفحه ميز كار باز مي‌گرديد. براي گرفتن راهنمايي از نحوه عملكرد اين پنجره و گزينه‌هاي آن مي‌توانيد از دكمه Help استفاده نماييد.

خصوصيات پنجره‌ها هر پنجره داراي خصوصياتي و عملكرد معيني است ولي بيشتر پنجره‌ها در ويندوز تقريبا داراي شكل مشابه‌اي هستند. وقتي پنجره را باز مي‌كنيم در نوار وظيفه دكمه‌اي همنام پنجره باز مي‌شود.

نوار عنوان محتويات اجراي هر برنامه درون يك پنجره ظاهر مي‌گردد. هر پنجره نام مخصوصي دارد كه در قسمت سمت چپ نوار‌عنوان ديده‌ مي‌شود. در سمت راست سه دكمه ديده مي‌شود كه وضعيت پنجره‌ها را تغيير مي‌دهد. عملكرد گزينه بستن-در واقع با انتخاب اين دكمه اجراي برنامه مورد نظر را خاتمه مي‌دهيم. Close حداكثر-حداكثر كردن اندازه پنجره. تمامي ميز كار توسط پنجره اشغال مي‌گردد. Maximize حداقل-حداقل كردن اندازه پنجره. بصورت يك دكمه بر روي نوار وظيفه باقي مي‌ماند. برنامه در حال اجرا مي‌باشد. Minimize بازگشت-برگرداندن پنجره به اندازه قبل از حداكثر. اين گزينه بعد از عمل حداكثر ظاهر مي‌شود. Restore • براي بازگرداندن پنجره‌اي كه حداقل شده، كافي است دكمه هم اسم آن بر روي نوار وظيفه را انتخاب كنيد.

جابجايي و تغيير اندازه پنجره اگر لازم باشد پنجره از محلي كه قرار دارد جابجا گردد به راحتي با عمل كشيدن و رها كردن روي نوار عنوان پنجره، اين كار امكان پذير است. براي تغيير اندازه پنجره كافي است روي يكي از اضلاع-Boarder – يا گوشه سمت چپ پايين پنجره نشانگر مو‌ش‌واره را قرار دهيم. نشانگر به صورت يكي از اشكال ( ) در مي‌آيد. با عمل كشيدن و رها كردن روي اضلاع و يا گوشه پنجره، مي‌توانيد اندازه آن را تغيير دهيد. • بايد توجه داشته باشيد كه پنجره‌اي كه حداكثر شده باشد قابليت جابجايي و يا تغيير اندازه را ندارد.

نوار‌هاي پيمايش توجه داشته باشيد اگر محتويات يك پنجره از اندازه آن بزرگتر باشد آنگاه نوار‌هايي به نام نوار‌هاي پيمايش ظاهر مي‌گردد. با استفاده از اين نوار‌ها مي‌توانيد در پنجره‌ حركت كرده و گزينه هاي مورد نظر خود را پيدا كنيد. اين نوار‌‌‌ها داراي يك دكمه هستند كه نشان مي‌دهد قسمتي كه ديده مي‌شود مربوط به چه محلي از محتويات است. اين نوار‌ها به دو صورت عمودي و افقي ممكن است وجود داشته باشند. براي حركت در قسمت محتويات كافي است كه دكمه محل را جابجا كرده و يا با انتخاب دكمه‌هاي موقعيت بالا - پايين (براي نوار پيمايش عمودي) و يا چپ و راست (براي نوار پيمايش افقي) در محتويات پنجره حركت كنيد.

پنجره فعالActive Window - پنجره غير فعال Inactive Window ممكن است در حال كار با ويندوز مجبور باشيد بيش از يك پنجره را باز نماييد. در اين حال در يك لحظه فقط مي‌توانيد با يك پنجره كار نماييد. به پنجره‌اي كه در حال دريافت فرامين شما مي‌باشد، پنجره فعال گفته‌مي‌شود. براي اجراي دستورات خود در يك پنجره بايد آن را فعال نماييد. آخرين پنجره‌اي كه باز شده است به طور پيش فرض پنجره فعال مي‌گردد. رنگ نوار عنوان پنجره فعال متمايز (High Light) نسبت به پنجره‌هاي ديگر ديده مي‌شود. هر پنجره‌اي كه باز است ولي فعال نيست پنجره غيرفعال نام دارد. ممكن است در يك پنجره غير فعال عملياتي در حال اجرا باشد ولي در آن لحظه فرماني پذيرفته نمي‌شود. با دقت به نوار وظيفه متوجه مي‌شويد كه پنجره‌هاي كه باز هستند هر كدام دكمه مخصوص با نام خود پنجره را در اين ناحيه ايجاد كرده‌اند ولي فقط يكي از آنها بصورت فرو رفته و بقيه بصورت برجسته ظاهر مي‌گردند. دكمة پنجره فعال بصورت فرو رفته و دكمة پنجره‌هاي غير فعال بصورت برجسته ديده مي‌شوند. براي فعال كردن يك پنجره از ميان چند پنجره غير فعال كافي است ناحيه‌اي از پنجره‌اي كه مي‌خواهيم به حالت فعال درآيد را انتخاب كنيم. همچنين با انتخاب دكمة مربوط به آن پنجره روي نوار وظيفه‌ نيز اين امر امكان‌پذير است. با استفاده از كليد‌هاي تركيبي Alt+Tab از روي صفحه كليد نيز مي‌توان اين كار را انجام داد.

مرتب سازي پنجره‌ها هنگامي كه با بيش از يك پنجره كار مي‌كنيد مي‌توانيد با تغيير محل و يا تغيير اندازه هر يك از پنجره‌ها به محيط كار خود نظم دهيد. ولي سيستم عامل ويندوز نيز مي‌تواند اين كار را براي شما انجام دهد. براي اينكار كافي است كه روي محل خالي از نوار وظيفه فهرست سريع را ظاهر كنيد. در شكل اين فهرست ديده مي‌شود.

در جدول زير نحوه عملكرد گزينه‌ها ذكر گرديده‌است. عملكرد گزينه پنجره‌ها را پشت‌سر هم(آبشاري) از بالا مي‌چيند Cascade Windows پنجره‌ها را كنار هم ( كاشي) بصورت افقي مي‌چيند Tile Windows Horizontally پنجره‌ها را كنار هم ( كاشي) بصورت عمودي مي‌چيند Tile Windows Vertically حداقل كردن همه پنجره‌ها Minimize All Windows • بعد از انجام هر يك از اعمال فوق گزينه‌اي به اين فهرست‌ اضافه مي‌گردد. براي مثال اگر گزينه حداقل كردن همه پنجره‌ها را انتخاب كرده‌باشيد اين گزينه بصورت Undo Minimize all ظاهر مي‌گردد. با انتخاب اين گزينه (حداقل كردن همه پنجره‌ها) لغو مي‌گردد.

تغيير اندازه نوار وظيفه و جابجايي آن براي تغيير اندازه نوار وظيفه بايد نشانگر موش‌واره را به لبة بالايي نوار وظيفه ببريد. هنگامي كه نشانگر به شكل ( ) در ‌آمد با عمل كشيدن و رها كردن روي اين ضلع، مي‌توانيد اندازه نوار وظيفه‌ را تغيير دهيد. براي جابجايي نيز با عمل كشيدن و رها كردن روي محل خالي از نوار وظيفه اين كار امكان‌پذير مي‌باشد. بايد توجه كنيد كه محل قرار گيري نوار وظيفه فقط يكي از چهار گوشه صفحه ميز كار مي‌باشد و غير از اين محل‌ها، مكاني براي آن متصور نيست. امكان ظهور نوار ابزارهاي متنوعي روي نوار وظيفه وجود دارد. با كليك راست مي‌توانيد فهرست سريع مربوط به نوار وظيفه را ظاهر كنيد. از اين فهرست گزينة Toolbars را انتخاب كنيد. عملكرد گزينه نوار ابزار آدرس- با وارد كردن مسير مي‌توانيد به محل مورد نظر وارد شويد. در صورتي كه به شبكه اينترنت متصل باشيد در اين قسمت مي‌توانيد آدرس ايستگاه‌هاي اينترنت را هم وارد كنيد. Address نوار لينك-چند دكمه دسترسي به آدرس‌هاي اينترنت Link ميز كار-نماد‌هاي ميز كار را بر روي نوار ابزار نشان مي‌دهد Desktop اجراي سريع-بصورت پيش‌فرض فعال است. چهار نماد از نماد‌هاي اصلي‌ براي كار در محيط اينترنت را ظاهر مي‌كند. يكي از مفيدترين گزينه‌ها است كه مشابه گزينه Minimize All Windows عمل مي‌كند و صفحه ميز كار را نمايش مي‌دهد و همه پنجره‌ها را حداقل مي‌كند. Quick Launch فصل سوم – پرونده – پوشه و مديريت آنها

همانطور كه در سيستم عامل DOS ديديد، براي نگهداري اطلاعات از قالبي به نام File يا پرونده استفاده مي‌كنيم. نظير سيستم عامل DOS براي نگهداري اين پرونده‌ها از دستگاه‌هاي ذخيره‌سازي استفاده مي‌كنيم تا اطلاعاتي كه در حافظه موقت وجود دارند بايگاني  گردند.

دستگاه‌هاي ذخيره‌سازي در سيستم عامل DOS با نام‌هايي شناخته شده‌اند كه در ويندوز نيز همين نام‌ها براي آنها در نظر گرفته شده است. در جدول زير اين نام‌ها را مي‌بينيم: عملكرد گزينه دستگاه ذخيره‌سازي – براي استفاده از ديسكت هاي با ظرفيت 1.44 مگابايت با اندازه 5/3 اينچ A: FLOPPY DRIVE 3.5” دستگاه ذخيره‌سازي-براي استفاده از ديسكت هاي با ظرفيت 1.2 مگابايت با اندازه 25/5 اينچ B: FLOPPY DRIVE 5 ¼” اولين قسمت دستگاه ذخيره سازي ديسك سخت (ظرفيت آن بستگي به ظرفيت سخت ديسك و قسمت‌بندي آن دارد) C: HARD DISK DRIVE (FIRST PARTITION( در صورت تقسيم بندي بيشتر سخت ديسك ممكن است حروف بعدي نيز براي نام گذاري قسمت هاي بعدي در نظر گرفته شود. در صورتيكه دستگاه CD-ROM DRIVE وجود داشته باشد نام آن بعد از آخرين قسمت سخت ديسك قرار مي‌گيرد. D: E: F:… HARD DISK DRIVE (OTHER PARTITIONS) OR CD-ROM DRIVE

همانطور كه به ياد داريد ممكن است پرونده‌ها در داخل پوشه‌ها نگهداري گردند و شايد پوشه‌اي نيز داخل پوشه‌اي ديگر قرار گرفته باشد. در اين حالت محل اصلي پرونده را با يك مسير نشان مي‌دهيم. براي مثال اگر پرونده‌اي به نام Filename.doc داشته باشيم كه داخل پوشة letter باشد كه خود پوشة letter داخل پوشة my Documents در داخل ديسك گردان C: باشد مسير را بصورت C:\my documents\letter\Filename.doc نمايش مي‌دهيم.

مشخصات پرونده‌ها در سيستم عامل DOS پرونده‌ها داراي پنج مشخصه بودند. مقايسه اين پنج مشخصه براي دو سيستم عامل ويندوز و سيستم عامل DOS در جدول زير انجام گرفته است. رديف مشخصه سيستم عامل DOS سيستم عامل ويندوز 0 نماد - بسته به نوع پرونده، نمادي در نظر گرفته مي‌شود 1 نام پرونده تعداد حروف 8 حرف تعداد حروف 250 (براي نام و نوع) 2 نوع پرونده تعداد حروف 3 حرف - 3 اندازه پرونده كوچكتر از 2 گيگابايت حداكثر ظرفيت ديسك 4 تاريخ و ساعت پرونده تاريخ و ساعت ايجاد تاريخ و ساعت – ايجاد-آخرين تغيير – آخرين دسترسي 5 محل قرارگيري پرونده دستگاه‌هاي ذخيره‌سازي دستگاه‌هاي ذخيره‌سازي بنابراين براي نام گذاري پرونده‌ها در سيستم عامل ويندوز مي‌توان از جملات كامل استفاده كرد.(مثلا !This is a file مي‌تواند نام يك پرونده باشد.) • اين مشخصات از طريق برنامه My Computer و انتخاب پرونده (شئي) و صدور دستور Properties از فهرست File ديده‌مي‌شوند. اين پنجره داراي چهار قسمت است. قسمت اول نماد و نام شئي قسمت دوم نوع پرونده–محل شئي–اندازه شئي قسمت سوم نام اين پرونده در سيستم عامل DOS (8 حرفي)، و در سطر بعدي ساعت و تاريخ (ايجاد-تغيير و دستيابي)

قسمت چهارم براي انتخاب صفات پرونده در نظر گرفته شده‌است.(فقط خواندني Read-only – آرشيو Archive- مخفي Hidden – سيستمي System) تغيير در انتخاب‌هاي صفات با دكمه‌هاي Apply و يا OK تثبيت شده و با Cancel عمليات لغو مي‌گردد.

• علائم  ? > < ” * : | / \ در سيستم عامل ويندوز براي اسم گذاري غير مجاز به حساب مي‌آيند. • اگر در نام‌گذاري پرونده از بيش از 8 حرف استفاده كنيد در سيستم عامل DOS اسامي پرونده‌ها به صورت شش حرف اول و يك علامت ~ به همراه يك عدد ظاهر مي‌گردد و فاصله‌هاي خالي بين حروف حذف مي‌شوند، در ضمن حروف نيز به حروف بزرگ تبديل مي‌گردند. ( مثلا This is a file! به صورت THISIS~1 ظاهر مي‌شود.)

انواع پرونده‌ها در سيستم عامل DOS پرونده‌ها به دو گروه اصلي پرونده‌‌هاي اجرايي و پرونده‌‌هاي اطلاعاتي تقسيم مي‌گردند. ولي در سيستم عامل ويندوز پرونده‌‌ها به سه گروه تقسيم مي‌شوند. به جدول زير دقت كنيد: انواع پرونده‌‌ها – FILE TYPE سيستم عامل DOS سيستم عامل ويندوز پرونده‌‌هاي اجرايي پرونده‌‌هاي اطلاعاتي پرونده‌‌هاي اجرايي پرونده‌هاي غير اجرايي برنامه‌هاي‌كاربردي اسناد BAT – COM – EXE TXT–DOC-PCX-BMP EXE – COM – BAT DOC–TXT-WAV-AVI-XLS-BMP-PCX-TIF W40-RLE-VXD-MSG-

همانطور كه ملاحظه مي‌فرماييد بعضي از انواع پرونده‌‌هاي اطلاعاتي در سيستم عامل DOS در ويندوز به عنوان انواع پرونده‌هاي اجرايي اسنادي بدل شده‌اند. در اصل اين پرونده‌‌ها، اطلاعاتي هستند كه براي نمايش و يا اجراي آنها برنامه‌اي كاربردي به ويندوز معرفي گرديده‌اند و ويندوز قبل از اجراي اين اسناد برنامه كاربردي مناسب آن را اجراي كرده و محتويات سند را در آن اجرا مي‌كند. بنابراين به راحتي مي‌توان اسناد را در ويندوز اجرا نمود. پرونده‌‌هاي غير اجرايي در حقيقت اطلاعاتي هستند كه براي اجراي آنها برنامه كاربردي مناسب به ويندوز معرفي نگرديده‌است و ويندوز براي اجراي آنها برنامه مناسبي در اختيار ندارد.

بنابراين هنگام اجراي اين گونه پرونده‌‌ها ويندوز پنجرة گفتگويي ظاهر گرديده و مي‌خواهد كه برنامة مناسب براي اجراي اين پرونده‌‌ را به ويندوز معرفي كنيم. در صورت معرفي كردن برنامه كاربردي مناسب براي اين نوع پرونده‌‌ها مي‌توان به محتويات آنها نيز دسترسي داشت و در واقع آنها را به عنوان پرونده‌‌هاي اجرايي اسنادي ثبت كرد. از اين پس هنگام اجراي اين سندها برنامه معرفي شده به عنوان برنامه اصلي اجرا شده و اطلاعات پرونده سند را در داخل خود نمايش مي‌دهد.

پوشه - Folder در سيستم عامل DOS مي‌توانستيم براي نگهداري پرونده‌هاي مشابه از زيرفهرست‌ها استفاده كنيم. معمولا از زيرفهرست‌ها براي مديريت پرونده‌ها استفاده مي‌كنيم. با اين كار جستجو و بايگاني پرونده‌ها راحت‌تر مي‌گردد. در ويندوز 98 به اين زيرفهرست‌ها، پوشه گفته مي‌شود. پوشه‌ها مانند پرونده‌ها، نام گذاري مي‌گردند. در ويندوز 98 مفهوم پوشه بسيار وسيع‌تر از زيرفهرست‌ها در DOS مي‌باشد. در DOS زيرفهرست‌ها فقط براي نگهداري پرونده‌ها به كار مي‌رود ولي در ويندوز 98 پوشه‌ها براي نگهداري هرگونه شئي‌ايي استفاده مي‌گردد. مثلا خود ميز كار يك پوشه است. همينطور شئي My Documents نيز يك پوشه مي‌باشد. هر شئي كه در داخل خود اشياء ديگري را نگهداري مي‌كند به نوعي پوشه ناميده مي‌شود. در جدول زير بعضي از اين پوشه‌ها نشان داده شده‌اند. عملكرد گزينه پوشه‌ پيش فرض براي نگهداري پرونده‌ها My Documents پوشه سيستمي نگهدارنده‌ فايل حذفي Recycle Bin پوشه سيستمي مركز كنترل Control Panel پوشه سيستمي نگهداري وقايع History پوشه‌ها درست مانند پرونده‌ها هستند با اين تفاوت كه پرونده‌ها خود حاوي اطلاعات هستند ولي پوشه‌ها خود اطلاعاتي ندارند بلكه ظرفي هستند كه پرونده‌ها را داخل خود نگهداري مي‌كنند. از اين رو است كه پوشه‌ها خود حجمي اشغال نمي‌كنند بلكه اين پرونده‌هاي داخل آن هستند كه مقداري از فضاي سخت ديسك را اشغال مي‌كنند. بقيه مشخصات پوشه‌ها درست مانند مشخصات پرونده‌ها است و اين مشخصات را مي‌توانيد مانند پرونده‌ها با انتخاب پوشه و انتخاب گزينه Properties از فهرست File برنامه My Computer دريافت كنيد. مديريت ديسك‌ها – پرونده‌ها – پوشه‌ها My Computer هدف اصلي از بكار گيري سيستم عامل براي كاربر، ‌در حقيقت مديريت ديسك‌ها، پرونده‌ها و پوشه‌ها است. مفهوم مديريت در اين قسمت توانايي در ايجاد، حذف، تغيير در خصوصيات پرونده‌ها و پوشه‌ها است. ابزار اصلي براي مديريت دستگاه‌هاي ذخيره‌سازي(ديسك‌ها) و پرونده‌ها و پوشه‌ها برنامه My Computer مي‌باشد. با اجراي اين شئي از روي ميز كار پنجره‌اي مانند زير ظاهر مي‌گردد. اين پنجره معمولا داراي چهار نوار است. براي ظاهر كردن نوار ابزار ديگر مي‌توانيد از فهرست View گزينه Toolbars را انتخاب كنيد. براي ظاهر كردن اسامي هر دكمه در نوار ابزار، گزينه Text Labels را انتخاب كنيد. اين پنجره تمامي دستگاه‌هاي ذخيره‌سازي و ديگر ملزومات كامپيوتر شما را نشان مي‌دهد و به كمك اين پنجره مي‌توان آنها را مديريت كرد. نوار فهرست دستوراتي كه قابل اجرا در اين پنجره هستند را در خود جاي داده است كه به مرور با آنها آشنا مي‌شويم. نوار ابزار استاندارد نيز شامل دستورات برگزيدة نوار فهرست مي‌باشد كه براي راحتي و سرعت در اجراي دستورات به صورت دكمه‌هايي ظاهر شده‌اند. نوار ابزار آدرس امكان دسترسي به محلي خاص از دستگاه‌هاي ذخيره‌سازي و يا پوشه‌ها و حتي اجراي فايلي را هم در اختيار كاربر قرار مي‌دهد. با وارد كردن مسير مي‌توانيد به محل مورد نظر وارد شويد. در صورتي كه به شبكه اينترنت متصل باشيد در اين قسمت مي‌توانيد آدرس ايستگاه‌هاي اينترنت را هم وارد كنيد. نوار موقعيت محلي براي درج توضيحات و خصوصيات پنجره است. براي ظاهر كردن آن كافي است از فهرست View گزينه Status Bar را انتخاب كنيد. با انتخاب يك شئي در اين پنجره در قسمت چپ توضيحاتي در مورد آن شئي ظاهر مي‌گردد.(در صورتي‌كه توضيحات در قسمت چپ ظاهر نگرديد از فهرست View گزينه as Web page را انتخاب نماييد.) در قسمت محتويات، اشيائي ديده مي‌شود كه در جدول زير توضيحاتي در مورد اين اشياء آمده‌است. عملكرد گزينه مشاهده و دسترسي به محتويات درايو A: 3.5 Floppy [A:]

مشاهده و دسترسي به محتويات درايو B: 5 ¼ Floppy [B:]

مشاهده و دسترسي به محتويات درايوهاي C: و D: و … [C:] , [D:]… مشاهده و دسترسي به محتويات درايو‌هاي ديگر و سي‌دي‌رام [E:] ,CD-ROM مشاهده ،تغيير و يا تعريف چاپگرها Printers مركز كنترل ويندوز-تنظيمات نرم‌افزاري و سخت‌افزاري Control Panel تعريف و اجراي اتصال به شبكه تلفني Dial-Up networking تعريف و اجراي زمانبندي برنامه‌هاي كاربردي Scheduled Tasks براي ديدن محتويات هر يك از اشياء كافي است كه آنها را اجرا نماييم. براي مثال با اجراي شئي مربوط به سخت ديسك C: مي‌توانيم محتويات اين درايو را ببينيم. در جدول بعضي از اشياء توضيح داده‌ شده‌اند: عملكرد گزينه پوشه‌- محل نگهداري پرونده‌ها – File Folder پرونده‌‌هاي غير اجرايي(ويندوز براي اجرا برنامه مناسبي ندارد.) پرونده‌هاي اجرايي از نوع دسته‌اي BAT پرونده‌هاي اجرايي از نوع دستوري COM پرونده‌هاي اجرايي از نوع قابل اجرا EXE پرونده‌هاي اسناد (متني-تصويري-صوتي-…)

ايجاد پوشه و پرونده حال كه با انواع پرونده‌ها و پوشه‌ها در ويندوز98 آشنا شديم اقدام به ايجاد اين اشياء در محيط ويندوز 98 مي‌كنيم. همانطور كه مي‌دانيد براي ايجاد پرونده‌ها و پوشه‌ها بايد يك دستگاه ذخيره‌سازي اطلاعات را در نظر گرفت. براي مثال فرض كنيد يك ديسكت در درايو A: قرار دارد و مي‌خواهيم يك پوشه داخل اين ديسكت ايجاد كنيم. اولين قدم اجراي برنامه My Computer مي‌باشد سپس A: را اجرا كرده و وارد اين درايو مي‌گرديم.

ايجاد پوشه براي ايجاد يك پوشه با استفاده از فهرست File گزينه New را انتخاب كرده و گزينه Folder را بر مي‌گزينيم.

با اين كار يك نماد مربوط به پوشه ايجاد شده است. در بدو امر ويندوز نام New Folder را براي اين پوشه در نظر مي‌گيرد ولي براي وارد كردن نام دلخواه خود در قسمت نام مي‌توانيد نام‌گذاري را انجام دهيم. با زدن كليد Enter  كار ايجاد پوشه به اتمام مي‌رسد. حال شما يك پوشه به نام دلخواه خود ايجاد كرده‌ايد.

براي ورود به يك پوشه كافي است آن را اجرا نماييد. در اين هنگام پنجره مربوط به آن پوشه باز شده و شما محتويات آن را مي‌توانيد ببينيد. در نوار آدرس نيز مي‌توانيد موقعيت فعلي خود را ملاحظه فرماييد. براي خارج شدن از يك پوشه كافي است از محل فعلي خود يك پله به عقب برگرديد. براي اينكار كافي است از فهرست GO گزينه Up One Level را انتخاب نماييد يا از نوار ابزار استاندارد گزينه Up را انتخاب كنيد. همچنين با استفاده از نوار آدرس نيز مي‌توانيد محل مورد نظر خود را انتخاب كنيد. نوار آدرس يك ليست تركيبي است، به اين معني كه با انتخاب دكمه انتهاي سمت راست آن فهرست باز شده و گزينه‌هاي آن ظاهر مي‌شوند. با انتخاب هر گزينه وارد آن محل مي‌شويد. ايجاد پرونده همانطور كه به خاطر داريد انواع پرونده‌هايي كه در ويندوز وجود داشتند به سه گروه تقسيم گرديده‌اند ولي ما در اين قسمت فقط به گروه پرونده‌هايي از نوع سند توجه داريم زيرا هدف ما از ايجاد پرونده ايجاد پرونده‌هاي اطلاعاتي است كه با برنامه‌هاي كاربردي توليد مي‌كنيم.

براي ايجاد پرونده نيز مانند ايجاد پوشه عمل مي‌كنيم. همانطور كه ملاحظه مي‌فرماييد در فهرست File در گزينة New در قسمت دوم انواع برنامه‌هاي كاربردي كه براي ويندوز شناخته شده مي‌باشند وجود دارد. براي ايجاد يك پرونده كافي است كه گزينه مربوط به آن را انتخاب كنيم. مثلا براي ايجاد يك پرونده متني كافي است از فهرست، گزينه Text Document انتخاب گردد. سپس نام‌گذاري را به دلخواه انجام دهيد. پس از اجراي اين پرونده امكان ورود اطلاعات نيز بوجود مي‌آيد. (گزينة Shortcut در فصل بعدي توضيح داده خواهد شد.)

تغيير نام يك شئي گاهي لازم است كه نام شئي (پرونده-پوشه) را تغيير دهيد. براي اينكار كافي است مراحل زير را اجرا كرده تا نام مناسب به شئي مورد نظر شما داده شود. 1- انتخاب شئي مورد نظر 2- اجراي دستور تغيير نام Rename از فهرست File 3- ورود نام جديد براي شئي 4- زدن كليد Enter • هنگام اجراي اين دستور بايد دقت كنيد كه نام جديد شئي شما تكراري نباشد وگرنه با خطاي سيستم ويندوز مواجه مي‌گرديد. براي نام گذاري از علائم مجاز استفاده كنيد.

مشخصات يك شئي همانطور كه قبلا توضيح داده شد هر شئي داراي يك سري مشخصات است. پوشه‌ها و پرونده‌ها نيز داراي مشخصاتي هستند. براي ديدن مشخصات پوشه‌ها و پرونده‌ها بايد بعد از انتخاب شئي از فهرست File گزينهProperties را انتخاب كرده و يا از نوار ابزار دكمه Properties را انتخاب كنيد.

حذف يك شئي يكي از تفاوتهاي عمده سيستم عامل DOS با ويندوز نحوه حذف پرونده و پوشه‌ها است. در سيستم عامل ويندوز حذف به دو صورت فيزيكي و منطقي انجام مي‌پذيرد. در حذف فيزيكي پرونده يا پوشه حذف شده قابل بازيافت نيست و اطلاعات قابل بازگشت نمي‌باشند. ولي در حذف منطقي اشياء حذف شده (پرونده يا پوشه و حتي نمادها) قابل بازيافت هستند و مي‌توان آنها را به محل اصلي خود بازگرداند. به هنگام حذف فيزيكي يا منطقي با حذف پرونده‌ها يا پوشه‌هاي اضافي فضاي سخت ديسك خود را آزاد مي‌كنيد و مي‌توانيد پرونده‌هاي ديگري را روي سخت ديسك خود ذخيره‌سازي كنيد. براي اين منظور بايد مراحل زير را انجام دهيد:

1- انتخاب شئي مورد نظر 2- اجراي دستور حذف Delete (براي اجراي اين دستور مي‌توانيد از فهرست File گزينه Delete را انتخاب كنيد و يا از روي نوار ابزار استاندارد دكمه Delete را انتخاب كنيد.)

اين دو مرحله براي حذف هر گونه شئي در ويندوز به كار مي‌رود به شرطي كه آن شئي قابليت حذف داشته باشد. • توجه داشته باشيد كه هنگام حذف پوشه تمامي پرونده‌ها و پوشه‌هاي داخلي نيز از بين خواهند رفت. • بايد دقت كنيد كه حذف منطقي فقط در دستگاه ديسك سخت قابل استفاده است و حذف از روي فلاپي ديسك حذف فيزيكي خواهد بود. • اگر روي سخت ديسك قصد حذف فيزيكي داريد بايد هنگام صادر كردن دستور حذف كليد Shift را نگه داشته و دستور را صادر كنيد. • هنگامي كه دستور حذف را صادر مي‌كنيد، به جعبه گفتگويي كه براي تاييد عمل حذف ظاهر مي‌شود دقت كنيد. سئوالي كه از شما پرسيده مي‌شود نشان مي‌دهد كه كداميك از روش‌هاي حذف انجام مي‌پذيرد. اين پرسش كه همراه با شكل سطل بازيافت است، نشان دهنده حذف منطقي است. شما مي‌توانيد در صورت نياز شئي حذف شده را بازيافت نماييد. در صورت پاسخ Yes عمل حذف منطقي انجام مي‌شود و در صورت پاسخ No عمل حذف لغو مي‌شود. هنگامي كه عمل حذف فيزيكي باشد يا حذف را از روي فلاپي ديسك يا هر دستگاه ذخيره‌سازي به غير از سخت ديسك انجام مي‌دهيد پنجره گفتگو به شكل زير ظاهر مي‌شود كه نشان دهنده عمل حذف فيزيكي و غيرقابل برگشت است. در صورت پاسخ Yes عمل حذف فيزيكي انجام مي‌شود و در صورت پاسخ No عمل حذف لغو مي‌شود.

سطل بازيافت هنگام حذف منطقي انجام مي‌شود، اشياء حذف شده به پوشة سيستمي به نام سطل بازيافت يا همان Recycle Bin منتقل مي‌شوند. اين پوشه معمولاً هنگام نصب ويندوز بر روي سخت ديسك شما فضايي را به خود اختصاص مي‌دهد. (در واقع سطل بازيافت پوشه‌اي است كه براي اندازه آن محدوديتي وجود دارد.) اين فضا معمولاً برابر 10% فضاي آزاد سخت ديسك محاسبه مي‌شود. هنگامي كه حذف منطقي رخ مي‌دهد اشياء داخل اين پوشه جمع آوري مي‌شوند تا اين كه اين فضا نيز مصرف شود. آن گاه به علت پر بودن سطل بازيافت ديگر حذف‌ها حذف فيزيكي خواهند بود. بهتر است هر از گاهي سطل بازيافت را بررسي كرد و پرونده‌هاي ضروري را بازيافت كرد و پرونده‌هاي غير ضروري را از داخل آن حذف كرد. با اجراي سطل بازيافت مي‌توانيد اشياء حذف شده را داخل آن ببينيد. اگر مي‌خواهيد شئي را بازيافت كنيد بايد بعد از انتخاب آن از فهرست File گزينه Restore را انتخاب كنيد. شئي مورد نظر شما به محل اوليه خود باز مي‌گردد. براي آن كه متوجه شويد محل اصلي شئي مورد نظر كجا قرار دارد مي‌توانيد مشخصات شئي را ببينيد. در قسمت Origin محل اوليه شئي كه پس از بازيافت در آن قرار مي‌گيرد، مشخص شده است.

نسخه برداري اشياء هدف از انجام عمل نسخه برداري ايجاد يك نسخة مشابه از اشياء (پوشه‌ها و يا پرونده‌ها) در محل ديگر است. براي نسخه‌برداري از اشياء (پرونده‌ها و يا پوشه‌ها) بايد مراحل زير را طي كنيم. بايد دقت كنيد كه اين مراحل بايد دقيقاً به ترتيب انجام شوند تا نتيجه صحيح حاصل گردد. 1-انتخاب شئي 2- اجراي دستور Copy 3- ورود به محل مقصد 4-اجراي دستور Paste با انجام اين مراحل شئي انتخابي در محل مقصد نسخه برداري مي‌گردد. در حقيقت شئي اصلي در جاي خود باقي مانده و يك نسخه از آن در محل مقصد ايجاد خواهد شد.

براي اجراي دستور Copy و Paste مي‌توانيد از فهرست Edit استفاده كنيد. يا از نوار ابزار استاندارد دكمه‌‌هاي Copy و Paste را انتخاب كنيد. روش نسخه برداري در ويندوز به اين صورت است كه پس از انتخاب شئي و اجراي دستور Copy اطلاعات انتخاب شده به حافظه موقتي به نام تخته برش (clipboard) منتقل شده و پس از اجراي دستور Paste اطلاعات از تخته‌برش به محل مقصد منتقل مي‌شود.

انتقال اشياء انتقال نيز همانند نسخه‌برداري عمل مي‌كند با اين تفاوت كه نسخه اصلي شئي در مبداء ديگر وجود نداشته و نسخه جديد در محل مقصد ايجاد مي‌گردد. در حقيقت شئي اوليه ديگر در محل مبداء موجود نيست. عمل جابجايي نيز مانند عمل نسخه‌برداري داراي 4 مرحله مي‌باشد:

1-انتخاب شئي 2- اجراي دستور Cut 3- ورود به محل مقصد 4-اجراي دستور Paste 

براي اجراي دستور Cut نيز كافي است از فهرست Edit گزينه Cut را انتخاب نماييد يا از نوار ابزار استاندارد دكمه Cut را انتخاب نماييد.

لغو اقدام انجام شده گاهي اوقات بعد از انجام عملي متوجه مي‌شويم عملي كه انجام داده‌ايم بايد لغو گردد. براي اين كار از فهرست Edit گزينه >عمل انجام شدهUndo< را انتخاب كرده و عمل انجام شده را لغو كنيد. مثلا اگر عمل قبلي دستور حذف كردن شئي بوده باشد با بكار بردن اين دستور شئي حذف شده باز مي‌گردد. • دقت كنيد كه لغو دستور فقط يك بار قابل اجرا است و تنها آخرين عمل قابل لغو كردن است.

انتخاب اشياء همانطور كه ملاحظه فرموديد عمل انتخاب شئي در اين ميان نقش مهم و اساسي دارد. آنچه تا كنون به عنوان عمل انتخاب مطرح كرديم عمل انتخاب يك شئي بود كه به كمك موش‌واره و عمل كليك چپ انجام مي‌گرفت ولي ممكن است بطور همزمان بر روي اشيائي عملياتي (حذف-نسخه‌برداري-انتقال و…) را انجام دهيم. در اين صورت بايد بتوانيم عمل انتخاب همزمان چند شئي را انجام دهيم. انتخاب چند شئي همزمان به چند طريق ممكن است. 1- انتخاب ترتيبي (دنباله‌اي) - استفاده از موش‌واره براي كشيدن كادري دور اشيائي كه مي‌خواهيم همزمان انتخاب گردند. هر شئي كه داخل اين كادر قرار گيرد انتخاب مي‌گردد. اين عمل را به كمك نگه داشتن كليد Shift و حركت به كمك كليد‌هاي مكان‌نما نيز مي‌توان انجام داد. 2- انتخاب تصادفي- استفاده همزمان از عمل انتخاب بوسيله موش‌واره و نگهداشتن كليد Ctrl از صفحه كليد. به اين معني كه شئي اول را انتخاب كرده و كليد Ctrl را نگه مي‌داريم و شئي بعدي را به كمك موش‌واره انتخاب مي‌كنيم. تا زماني كه كليد Ctrl نگه‌داشته شده باشد با انتخاب هر شئي آن را به انتخاب‌هاي قبلي اضافه مي‌كنيم. با اين گونه انتخاب، اشياء انتخاب شده (اشياء كه نسبت به اشياء‌ديگر متمايز گشته‌اند) تشكيل يك گروه (Group) را مي‌دهند و اگر عملياتي نظير انتقال-نسخه‌برداري – حذف براي يك عضو اين گروه رخ دهد براي همه اعضاء اين گروه نيز رخ خواهد داد. با انتخاب شئي ديگر خارج از اين گروه انتخاب گروهي لغو مي‌گردد. توجه داشته باشيد كه عمل انتخاب اشياء را مي‌توان با تركيبي از هر دو روش بالا انجام داد. براي انتخاب همه اشياء يك پنجره مي‌توانيد از فهرست Edit گزينه Select all يا از كليدهاي تركيبي Ctrl+A استفاده كنيد.

روش نمايش اشياء ويندوز اين امكان را به شما مي‌دهد كه روش نمايش اشياء را در داخل يك پنجره تغيير دهيد. براي اين كار مي‌توانيد از فهرست View يكي از چهار گزينه زير را انتخاب كنيد. عملكرد گزينه نمايش اشياء بصورت نمايش بزرگ-رديف افقي Large icons نمايش اشياء بصورت نمايش كوچك-رديف عمودي Small icons نمايش اشياء بصورت فهرست – ستون‌هاي عمودي List نمايش اشياء با توضيحات كامل – در اين حالت اسامي همراه با مشخصات اشياء‌ظاهرمي‌شود Details

اين عمل را به كمك نوار‌ابزار نيز مي‌توانيد انجام دهيد. با هر بار انتخاب دكمه View مي‌توانيد يكي از حالات را انتخاب نماييد. با انتخاب پيكان- - كنار اين دكمه نيز اينكار امكان پذير است.

روش مرتب‌سازي اشياء ممكن است در يك پنجره كه اشياء زيادي دارد، براي جستجوي شئي خاصي دچار مشكل شويد. براي جستجوي سريعتر، اشياء داخل پنجره را براساس مشخصات آنها مرتب كنيد. از فهرست View گزينة Arrange Icons را انتخاب كنيد و يكي از چهار گزينه را بر گزينيد. عملكرد گزينه مرتب‌سازي براساس نام By Name مرتب‌سازي براساس نوع By Type مرتب‌سازي براساس اندازه –از كوچك به بزرگ By Size مرتب‌سازي براساس آخرين تاريخ تغيير-از قديم به جديد By Date مرتب‌سازي خودكار-اگر در قسمت روش نمايش گزينه‌ها نمايش بزرگ يا كوچك اشياء(Large , Small icons) را انتخاب كرده باشيد با انتخاب اين گزينه اشياء بطور خودكار مرتب مي‌گردند. Auto Arrange

نوار‌ جستجو Explorer Bar تا به حال با نوار ابزارهاي اصلي برنامه My Computer آشنا شده‌ايد. امكان ظاهر كردن نوار‌هاي ديگري نيز در پنجره MyComputer وجود دارد. اين نوارها از فهرست View گزينة Explorer Bar قابل دستيابي هستند. با استفاده از اين نوارها در محيط‌ اينترنت مي‌توانيد جستجو كنيد و يا فهرستي از آدرس‌هاي اينترنت مورد علاقه خود تهيه كنيد. مهمترين نوار ابزار، Folders مي‌باشد. با انتخاب اين گزينه قاب جديدي به محتويات پنجره اضافه مي‌شود. اين قاب، ساختار درختي تمامي اشياء داخل My Computer و ميز كار را نشان مي‌دهد.

به كمك آن مي‌توانيد به راحتي در قسمتهاي مختلف سخت ديسك حركت كنيد و پوشه‌هاي دلخواه خود را باز نماييد. هرگاه شئي را از اين قاب انتخاب كنيد در قاب سمت چپ، محتويات آن را مي‌توانيد ملاحظه فرماييد. همانطور كه مي‌بينيد در كنار بعضي از اسامي علامت + ديده مي‌شود. با انتخاب اين علامت شاخه‌هاي داخلي اين شئي باز مي‌گردد و مي‌توانيد محتويات شاخه‌هاي فرعي را ببينيد. بلافاصله بعد از انتخاب + شئي باز شده و علامت به – تغيير شكل مي‌دهد. براي بستن شاخه‌اي كه قبلا باز شده با انتخاب علامت – آنرا بسته و علامت به + تغيير پيدا مي‌كند. اين درخت بسيار شبيه نمودار درختي است كه با كمك دستورات سيستم عامل DOS ظاهر مي‌گشت و كمك مي‌كند كه ساختار درختي پوشه‌ها و پرونده‌ها را بهتر ببينيم.

• گاهي ممكن است محتويات پنجره‌اي تغيير كرده‌ باشد ولي اين تغييرات در صفحه ظاهر نگردند. براي اينكه اطلاعات پنجره‌اي بازخواني شود مي‌توانيد از فهرست View گزينه Refresh را انتخاب كنيد.

شكل‌بندي ديسك‌‌ها گاهي لازم است دستگاه‌هاي ذخيره‌سازي شكل‌بندي مجدد گردند. شكل‌بندي (Format) سطح دستگاه‌هاي ذخيره‌سازي مانند سخت ديسك و يا فلاپي ديسك را مجدد به شيار Track)) و قطاع (Sector) تقسيم مي‌كند. (همانطوري كه با دستور Format در سيستم عامل DOS انجام مي‌شد.) براي شكل‌بندي مجدد اين دستگاه‌ها بايد بعد از انتخاب دستگاه مورد نظر از فهرست File گزينه Format را انتخاب نماييد. جعبه‌ محاوره‌اي به شكل زير ظاهر مي‌شود كه پارامترهاي شكل‌بندي را دريافت مي‌كند.

عملكرد گزينه ظرفيت دستگاه ذخيره‌سازي Capacity شكل بندي سريع (حذف) Quick (erase) شكل بندي كامل (خطايابي) Full انتقال فايلهاي سيستمي Copy system files only نام برچسب ديسك Label شكل بندي بدون برچسب No label نمايش گزارش از وضعيت شكل‌بندي Display summary when finished انتقال فايلهاي سيستمي Copy system files

با زدن دكمه Start شكل‌بندي با توجه به نوع مشخص شده در قسمت Format Type آغاز مي‌شود. نوار پيشرفت پر مي‌گردد و عمل شكل‌بندي به اتمام مي‌رسد. چنانچه گزينه Display summary when finished را انتخاب گرده باشيد در آخر توضيحاتي در مورد نحوه شكل‌بندي تهيه مي‌گردد. شرح گزينه ظرفيت دستگاه ذخيره‌سازي Bytes total disk space فضاي اشغالي فايلهاي سيستم عامل Bytes used by system files فضاي غيرمجاز (قطاع معيوب) Bytes in bad sectors فضاي در دسترس (قابل استفاده) Bytes available on disk مقدار فضا در هر واحد (قطاع-شيار) Bytes in each allocation unit تعداد كل واحدها Total allocation units on disk شماره سريال (اين شماره بطور اتوماتيك در هر بار شكل‌بندي داده مي‌شود) Serial number

ابزار ديگر مديريت ديسكها - Windows Explorer نظير برنامه My Computer ابزار ديگري نيز براي مديرت اشيائي نظير پوشه‌ها و پرونده‌ها وجود دارد كه كاوشگر ويندوز يا Windows Explorer ناميده مي‌شود. شباهت زيادي بين اين دو ابزار وجود دارد. البته كاوشگر ويندوز ابزاري حرفه‌اي‌تر نسبت به My Computer محسوب مي‌گردد. ولي بحث در مورد آن در اين جا ضروري به نظر نمي‌رسد. براي مديريت و عمليات بر روي پوشه‌ها – پرونده‌ها و ديسك‌ها هم My Computer و هم كاوشگر ويندوز برنامه‌هاي مناسبي مي‌باشند.

فصل چهارم - اجراي برنامه‌هاي كاربردي

همانطور كه به ياد داريد، پرونده‌هاي اجرايي را به دو گروه تقسيم كرديم – گروه اجرايي و گروه اسناد. حال به نحوه اجراي برنامه‌هاي كاربردي كه توسط پرونده‌هاي اجرايي بكار مي‌افتد آشنا مي‌شويم. هر برنامه كاربردي شامل يك پروندة اجرايي است. براي اجراي اين پرونده راه‌هاي متعددي در ويندوز 98 وجود دارد. بطوري كلي براي انجام هر امري در ويندوز 98 راه‌هاي بسياري وجود دارد كه كاربر با توجه به ذوق و سليقه خود براي كارهاي خود يكي از آنها را انتخاب مي‌كند. در دنباله به روش‌هايي براي اجراي اين گونه پرونده‌ها اشاره خواهيم كرد. فرض كنيد كه برنامه كاربردي مورد نظر ما برنامه ماشين حساب يا همان Calculator است.

اجرا توسط My Computer در اين حالت بايد از اسم پرونده اجرايي و مسيري كه اين پرونده در آن قرار دارد كاملاً آگاه باشيد. توسط My Computer وارد مسير پرونده شده و برنامه را اجرا مي‌كنيم.

My Computer\C:\Windows\Calc.exe مي‌دانيم كه نام پرونده اجرايي براي اجراي ماشين حساب دقيقا چيست و كجا قرار دارد.

گزينه Run… 

با اين انتخاب از فهرست شروع يك پنجره گفتگو ظاهر شده كه از طريق آن در قسمت Open نام و مسير پرونده را وارد مي‌كنيم. در صورتيكه نام دقيق و مسير را به خاطر نداشته باشيم مي‌توانيم از دكمه Browse… استفاده كنيم.

 اين جعبه گفتگو داراي چهار قسمت است كه توسط آنها مشخصات پرونده اجراي مورد نظر را وارد مي‌كنيم.

• در قسمت Look in: محل پرونده را مشخص مي‌كنيد. اين قسمت يك ليست تركيبي است كه با انتخاب محل در قسمت بعدي محتويات محل انتخابي ديده مي‌شود. • محتويات كه در آن محتويات محل انتخاب ظاهر مي‌شود. نام پرونده و يا پوشه‌اي كه پرونده در آن قرار دارد را مي‌توانيد انتخاب كنيد و كليد Open را بزنيد. • قسمت نام پرونده File name و نوع پرونده Files of type نيز قسمت بعدي هستند. به محض انتخاب پرونده در قسمت محتويات نام در قسمت نام پرونده نيز نوشته مي‌شود. از آنجايي كه به دنبال پرونده‌هاي اجرايي هستيم در قسمت نوع پرونده‌ها نيز نوع برنام يا Programs نوشته شده است. • نوار‌ابزار كه روبروي قسمت Look in ديده مي‌شود كه هر كدام از اين دكمه‌ها وظيفه خاصي دارند كه در جدول زير نشان داده شده‌اند.

عملكرد گزينه بازگشت به پوشه قبلي نسبت به محلي فعلي Look in

           Up One Level

نمايش محتويات صفحه ميز كار

          View Desktop

ايجاد پوشه جديد در محل فعلي Look in

           New Folder           

نمايش نماد‌هاي محتويات بصورت ليست

            List

نمايش نماد‌هاي محتويات بصورت توضيحات كامل

            Details

براي مثال باز هم مي‌‌توانيد برنامه Calc.exe را از اين طريق نيز اجرا نماييد.

تعريف ميانبر يا Short Cut از آنجايي كه مسيريابي و قرار گرفتن در مسير در دو حالت قبلي مشكل بوده و وقت گير نيز مي‌باشد، ويندوز 98 اين امكان را هم فراهم آورده است كه برنامه هاي كاربردي خود را بصورت ميانبر اجرا كنيم. منظور از ميانبر راه سريعي براي اجراي اشياء است. با استفاده از ميانبر مي‌توانيم از ويندوز بخواهيم كه با استفاده از مسير برنامه كاربردي آن را اجرا كند.

ميانبرها را بهتر است در صفحه اصلي يعني ميز كار ايجاد كنيم ولي مي‌توان ميانبرها را در هر محلي ايجاد نمود (به جز در پنجره My Computer). ميانبر را براي برنامه‌هاي كاربردي و همينطور براي پرونده‌هاي اسناد و پوشه‌ها و نماد‌ها مي‌توان ايجاد كرد. نماد‌هاي ميانبرها داراي علامت در كنار خود هستند.

تغيير خواص ميانبر همانطور كه در قسمت مشخصات اشياء‌توضيح داده شد،‌ ميانبرها نيز داراي مشخصاتي هستند. بـرخي از مشخصات يك ميانبر را مي‌توان تغيير داد. براي تغيير شكل نماد مي‌توانيد از دكمه Change Icon… استفاده كنيد. چنانچه بخواهيد وارد محلي شويد كه براي آن برنامه ميانبر ايجاد كرده‌ايد مي‌توانيد از دكمه Find Target… استفاده نماييد. با اينكار صفحه My Computer باز شده و وارد محل پرونده اصلي مي‌شويد. در جدول مشخصاتي كه در اين قسمت ديده مي‌شود بيشتر توضيح داده شده است. عملكرد گزينه شئي اصلي كه ميانبر، آن را اجرا مي‌كند Target پوشه‌اي كه شئي اصلي در آن بايد اجرا شود Start in كليد دسترسي سريع فعال كردن ميانبر Shortcut Key نوع اجراي برنامه (معمولي-حداقل-حداكثر) Run ايجاد ميانبر توسط برنامه My Computer وارد مسير برنامه كاربردي دلخواه خود شويد و پرونده اجرايي يا شئي مورد نظر را انتخاب كنيد. توسط فهرست File گزينه shortcut را انتخاب كنيد. در اين حالت نماد ميانبر براي شئي در پنجره اضافه مي‌شود. حال اگر مي‌خواهيد اين ميانبر را در ميز كار خود داشته باشيد، مي‌توانيد با عمل بريدن و چسباندن آن را به صفحه ميز كار خود منتقل نماييد. حال اگر اين ميانبر را اجرا نماييد ويندوز 98 توسط اين ميانبر مسير اصلي پرونده اجرايي يا پوشه و يا نماد مورد نظر شما را پيدا كرده و آن را اجرا مي‌نمايد. در واقع در نماد مربوط به ميانبر آدرس پرونده، پوشه و … نوشته شده‌است. چنانچه اين ميانبر را حذف كنيد به پرونده، پوشه و يا نمادي كه براي آن ميانبر ساخته‌ايد آسيبي وارد نمي‌شود.

فصل پنجم – تنظيمات شخصي و پيكربندي ويندوز فهرست شروع و زير فهرست Programs همانطور كه قبلا نيز مشاهده كرده‌ايد، پس از انتخاب دكمه شروع، فهرست شروع باز مي‌شود. يكي از گزينه‌هاي آن Programs مي‌باشد. بسياري از پرونده‌هاي اجرايي و اسناد مي‌توانند بصورت ميانبر در اين فهرست وجود داشته باشند. در نتيجه مي‌توان از ميانبرها در فهرست Programs نيز براي اجراي برنامه‌هاي كاربردي استفاده كرد. براي مثال برنامه ماشين حساب داخل مسير زير قرار دارد كه از اين طريق نيز قابل اجرا مي‌باشد: Start-Programs-Accessories-calculator

فهرست شروع و نوار وظيفه

گاهي نياز است كه يك ميانبر به فهرست شروع اضافه نماييم. براي اين كار لازم است بيشتر با فهرست شروع آشنا شويم.
فهرست شروع به سه قسمت تقسيم شده‌است. 

1-قسمت اختياري كه مربوط به ميانبر‌هايي است كه كاربر مي‌تواند به اختيار خود به فهرست شروع اضافه كند. 2-قسمت اصلي فهرست شروع - به جدول دقت كنيد. عملكرد گزينه ميانبرهاي برنامه‌هاي كاربردي Programs پوشه‌هاي مورد علاقه آدرس‌هاي اينترنت Favorites فهرست اسنادي كه اخيراُ باز شده و پوشه اسناد Documents تنظيمات سخت‌افزاري و نرم‌افزاري Settings جستجوي پرونده‌،پوشه‌،فرد و يا كامپيوتري در شبكه Find راهنماي ويندوز Help اجراي برنامه‌ها Run

3-قسمت مربوط به خاتمه كار ويندوز است كه شامل گزينه Shut Down و گزينه Log off(مربوط به اتمام كار براي فرد خاص در شبكه كامپيوتري) مي‌باشد. براي اضافه كردن گزينه‌اي به فهرست شروع فقط از قسمت اختياري و زير قسمت Programs مي‌توانيد استفاده نماييد و ديگر قسمتها براي اينكار غيرمجاز مي‌باشند. فهرست Programs: همانطور كه توضيح داده شد در فهرست Programs ميانبرهايي براي برنامه‌هاي اجرايي وجود دارد كه اين برنامه‌ها از اين طريق نيز اجرا مي‌شوند. كافي است كه از ميان فهرست‌ها، گزينه مناسب را انتخاب كرده و ميانبر مربوطه را اجرا نماييد. فهرست Favorites: در داخل فهرست Favorites معمولاً ميانبرهايي براي ايستگاه‌هاي دلخواه شبكه اينترنت قرار مي‌گيرد و شما مي‌توانيد با استفاده از اين ميانبرها سريعتر به ايستگاه مورد نظر خود دسترسي پيدا كنيد. فهرست Documents: فهرست Documents دو كار بر عهده دارد: 1- دسترسي سريع به پوشه My Documents . 2- ليست اسنادي كه اخيرا باز شده‌اند. با استفاده از اين ليست كه در واقع ميانبرهاي اسنادي هستند كه اخيراً باز شده‌اند مي‌توانيد سريعتر به اسناد خود دسترسي داشته باشيد. فهرست Settings: فهرست Settings مربوط به تنظيمات سخت‌افزاري و نرم‌افزاري سيستم كامپيوتري شما‌ است و داراي زير قسمتهايي به اين شرح است: عملكرد گزينه مركز تنظيمات سخت‌افزاري و نرم‌افزاري Control Panel تنظيمات مربوط به چاپگرها و يا معرفي چاپگر جديد Printers تنظيمات مربوط به نوار وظيفه و فهرست شروع Task bar & start menu... تنظيمات مربوط به ظاهر شدن پوشه‌ها در My Computer و عملكرد موش‌واره بصورت قديمي و يا Web Folder options... تنظيم صفحه ميز كار به عنوان صفحه فعال Web Active Desktop ارتقاء ويندوز از طريق شبكه اينترنت Windows Update فهرست Find: فهرست Find خود داراي زيرقسمتهاي زير است: عملكرد گزينه جستجوي پرونده و يا پوشه‌اي بر روي دستگاه‌هاي ذخيره‌سازي كامپيوتر Files or Folders... جستجوي كامپيوتري در شبكه Computer... جستجوي شخصي خاص از ميان دفتر آدرسها و يا شبكه اينترنت People... جستجوي موضوعي خاص در شبكه اينترنت On the Internet...

از آنجايي كه گزينه اول بيشتر بكار خواهد رفت در مورد آن توضيح خواهيم داد. پس از انتخاب اين گزينه جعبه گفتگوي به نام Find: all files ظاهر مي‌شود. عمل جستجو براي پوشه‌و يا پرونده‌‌اي خاص را مي‌توان براساس سه برگه‌اي كه در اين جعبه ديده مي‌شود انجام داد. برگه اول به نام Name & Location مي‌باشد كه عمل جستجو را بر اساس نام و يا محل قرارگيري پرونده‌ها انجام مي‌دهد كه داراي پارامترهاي زير است: عملكرد گزينه نام (كامل و يا قسمتي از نام – استفاده از علائم * , ? براي مشخص كردن گروهي از اسامي) Named اگر پرونده از نوع متني باشد مي‌توانيد براي جستجو عبارتي كه بايد در آن پرونده موجود باشد را وارد نماييد. Containing Text محل شروع جستجو از روي دستگاه‌هاي ذخيره‌سازي (با استفاده از دكمه Browse مي‌توانيد محل را تعيين كنيد.) Look in عمل جستجو شامل زيرپوشه‌ها نيز مي‌گردد. Include Subfolders با زدن دكمه Find now عمل جستجو انجام مي‌شود و در قسمت محتويات حاصل عمل جستجو ظاهر مي‌گردد. اين ليست شبيه نمايش My Computer در حالت Details مي‌باشد. با استفاده از منو‌هاي File – Edit مي‌توانيد اعمالي نظير حذف-نسخه‌برداري – انتقال و تغيير نام را بر روي فايلهاي جستجو شده انجام داد. براي ورود به محل پوشه‌اي كه پرونده‌هاي مورد نظر قرار دارند مي‌توانيد پس از انتخاب پرونده از فهرست File گزينه Open Containing Folder را انتخاب كنيد. به محض انتخاب اين گزينه My Computer باز شده و پوشه مربوطه نمايش داده مي‌شود. برگه‌ Date پارامترهاي تاريخ ايجاد، تغيير و دسترسي براي جستجو را مد نظر قرار مي‌دهد. برگه Advanced پارامترهاي نوع پرونده File Type و اندازه پرونده Size –حداقل و حداكثر- را براي جستجو معيار قرار مي‌دهد. بايد توجه كرد كه پارامترهاي اين برگه‌ها با يكديگر در نظر گرفته مي‌شوند. براي مثال شما با ذكر قسمتي از نام پرونده در برگه Name & Location و اندازه حداكثر فايل در برگه Advanced مي‌توانيد هر دو پارامتر را براي جستجو بكار بريد. با زدن دكمه New Search پارامترهاي جستجو به حالت اوليه باز مي‌گردند. گزينه Help: راهنماي ويندوز در اين قسمت قرار گرفته‌است. سه روش براي استفاده از كتاب راهنمايي ويندوز در نظر گرفته شده است كه بصورت برگه‌هاي Contents ، Index و Search قابل دسترسي است. برگه Contents در واقع حكم فهرست موضوعي كتاب راهنماي ويندوز را دارد. برگه Index در واقع فهرست اعلام (كلمه‌هاي خاص) در كتاب راهنمايي ويندوز را دارد. برگه Search نيز در كتاب رهنماي ويندوز به دنبال كلمه مورد نظر شما مي‌گردد و ليستي از مكان‌هايي كه آن كلمه به كار رفته است براي شما تهيه مي‌كند. بعد از انتخاب موضوع مورد نظر مي‌توانيد با دو بار كليك بر روي عنوان فصل مربوطه به فصلها داخلي و يا صفحه اصلي متن راهنمايي دست پيدا كنيد و در قسمت سمت راست پنجره متن راهنما را ملاحظه نماييد. همانطور كه به ياد داريد براي راهنمايي گرفتن از اشياء ويندوز راه ديگري نيز وجود دارد. در بعضي از پنجره‌ها بر روي نوار عنوان علامت ؟ به عنوان يك دكمه ظاهر مي‌گردد. با انتخاب اين دكمه نشانگر موش‌واره به همراه يك علامت سئوال ظاهر مي‌شود. در اين حالت اگر شئي را انتخاب نماييد توضيحي در مورد نحوه عملكرد آن شئ ظاهر مي‌شود.

خصوصيات فهرست شروع و نوار‌وظيفه حال به تشريح خصوصيات فهرست شروع و نوار وظيفه مي‌پردازيم. براي تنظيم خصوصيات اين دو شئي از گزينه Settings انتخاب Taskbar & Start Menu را صادر نماييد. پنجره گفتگوي ظاهر شده دو برگه دارد.

برگه Taskbar Options مربوط به تنظيمات نوار وظيفه و فهرست شروع است و Start Menu Programs مربوط به فهرست گزينه Programs مي‌باشد.

همانطور كه ملاحظه مي‌كنيد. اين انتخاب‌ها بصورت علامت چك هستند كه مي‌توان همزمان بيش از يكي را انتخاب كرد. تغييرات انتخابي را در قسمت پيش‌نمايش ملاحظه مي‌كنيد. در جدول زير گزينه‌هاي برگه Taskbar Options مشخص شده‌اند. عملكرد گزينه قرار دادن نوار وظيفه بر روي همه پنجره‌ها Always in top مخفي كردن نوار وظيفه Auto hide نمايش نماد‌ها بصورت كوچك روي فهرست شروع Show small icons inn Start menu نمايش ساعت روي نوار وظيفه Show clock در صورتيكه بخواهيد نظيمات مربوط به زيرفهرست Programs را انجام دهيد برگه Start Menu Programs را انتخاب نماييد. اين صفحه داراي دو قسمت مي‌باشد. قسمت Customize Start menu تنظيمات مربوط به زيرفهرست Programs را شامل مي‌شود. دكمه‌ Add ميانبري به قسمت‌هاي مجاز فهرست شروع اضافه مي‌كند با دكمه Remove ميانبري را از فهرست شروع مي‌توانيد حذف كنيد. دكمه Advanced پوشه مربوطه به فهرست شروع را باز مي‌كند و خود مي‌توانيد گزينه‌اي را اضافه يا كم و يا جابجا كنيد. در قسمت Documents menu دكمه Clear ليست موجود در فهرست Documents را حذف مي‌كند.

فصل ششم – تنظيمات شخصي و پيكربندي ويندوز

شركت مايكروسافت سازنده سيستم عامل ويندوز 98 سعي كرده‌است تمامي نياز كاربران را برآورده سازد. بنابراين قسمتي براي تنظيمات شخصي و پيكربندي سيستم عامل ويندوز در نظر گرفته شده است تا كاربران بتوانند محيط ويندوز را بنا به سليقه خود تغيير دهند.

مركز كنترل Control Panel براي دسترسي به تنظيمات و پيكربندي سيستم عامل همانطور كه قبلا نيز ذكر شد از فهرست شروع گزينه Setting و با فرمان Control Panel را صادر مي‌كنيد. پنجره‌اي به شكل زير باز مي‌گردد.

از آنجاي كه تنظيمات ويندوز متنوع و تا حدي حرفه‌اي هستند در اينجا به چند مورد اشاره كرده و از توضيح بقيه صرف نظر مي‌كنيم. در جدول زير توضيحات مربوط به هر شئي آورده شده‌است. عملكرد گزينه تنظيمات مربوط به بانك‌هاي اطلاعاتي ODBC32 اضافه كردن سخت‌افزار جديد به سيستم

        Add New Hardware

اضافه و حذف كردن برنامه‌ها كاربردي Add/Remove Programs تنظيمات وقت و تقويم

        Date / Time  

تنظيمات ميز كار و صفحه نمايش ويندوز Display مديريت قلمهاي سيستم Fonts تنظيم خصوصيات دسته بازي Game Controller تنظيمات شبكه اينترنت Internet تنظيمات صفحه كليد سيستم Keyboard تنظيمات دستگاه مودم Modem تنظيمات موش‌واره Mouse تنظيمات دستگاه‌هاي چندرسانه‌اي Multimedia ايجاد و تنظيمات شبكه كامپيوتري

         network 

تنظيمات رمز عبور كاربران در ويندوز Passwords

تنظيمات استفاده از توان باطري و مصرف انرژي

            Power Management 

معرفي و تنظيمات چاپگر به سيستم Printers تنظيمات محلي ويندوز-نظير شكل نمايش ساعت-واحدپول-اعداد Regional setting تنظيمات اصوات ويندوز Sounds

تنظيمات نحوه كار كاربران مختلف يك كامپيوتر System تنظيمات مربوط به خطوط تلفن براي استفاده مودم

               Telephony

تنظيم ساعت و تقويم سيستم كامپيوتر از يك ساعت و تقويم داخلي استفاده مي‌كند ولي گاهي ممكن است كه احتياج به تنظيم ساعت و يا تقويم داشته باشيم. ويندوز 98 با ابزار مخصوص خود اين اجازه را به شما مي‌دهد كه اين تنظيمات را انجام دهيد. پس از اجراي، جعبه محاوره‌اي زير ظاهر مي‌گردد. اين جعبه محاوره داراي دو برگه مي‌باشد. برگه Date & Time مربوط به تنظيم ساعت و تاريخ است. در قسمت Date – ماه – سال و روز جاري را تعيين مي‌كنيم. در قسمت Time ساعت را بصورت ساعت-دقيقه-ثانيه- صبح و عصر را تنظيم مي‌كنيم. برگه Time Zone تعيين ناحيه زماني در جهان است كه با اين انتخاب مي‌توانيد اختلاف زمان محل جغرافيايي خود را نسبت به زمان جهاني تعيين كنيد.

تنظيمات صفحه نمايش

   با استفاده از از اين گزينه تغيير در نحوه نمايش و رنگ‌هاي محيط ويندوز امكان پذير است. با اين كار مي‌توانيد محيط نمايش ويندوز به دلخواه خود تنظيم نماييد. 

تنظيمات مربوط به صفحه نمايش را مي‌توانيد از يكي از دو روش زير استفاده نماييد: 1- از طريق فهرست شروع Start----> Settings----->Control panel----->Display

2- از طريق كليك راست بر روي ناحيه خالي ميز كار و انتخاب گزينه Properties . جعبه محاوره Display Properties احضار مي‌گردد كه داراي شش برگه است كه هر برگه مربوط به تنظيم يك خصوصيت صفحه كار و پنجره‌هاي ويندوز مي‌باشد.

برگه پشت صفحه Background- با اين انتخاب مي‌توانيد طرح زمينه را مطابق ميل خودتان تنظيم كنيد. در اينجا در قسمت Wallpaper مي‌توانيد يك تصوير گرافيكي را انتخاب كنيد تا مانند كاغذ ديـواري زمينه ويندوز شما را بپوشاند در صورتي كه نخواهيد از كاغذ ديواري استفاده كنيد مي‌توانيد گزينه None را انتخاب نماييد. در صورت نياز مي‌توانيد از دكمه Browse براي انتخاب تصاوير جديد استفاده نماييد. برگه محافظ نمايشگر Screen Saver- در نمايشگر‌ها اگر براي مدتي طولاني تصويري روي صفحه نمايش باقي بماند به صفحه نمايش آسيب وارد مي‌شود. براي جلوگيري از تشكيل تصوير يكنواخت براي صفحه تصوير از محافظ نمايشگر استفاده مي‌گردد. با اين كار مي‌توانيد صفحه را خاموش و يا با تصويري متحركي آن را بپوشانيد تا از صدمه خوردن به صفحه نمايشگر خود جلوگيري كنيد. با انتخاب نام در قسمت Screen Saver محافظ نمايشگر خود را مشخص كنيد. در قسمت Wait زمان انتظار تا ظهور محافظ نمايشگر را تعيين مي‌كنيد. برگه شكل ظاهريAppearance- با استفاده از اين قسمت مي‌توانيد رنگ‌ عناصر، پنجره‌ها، ميز كار، اندازه نماد‌ها و … را تغيير دهيد. از ليست Item گزينه‌اي كه تصميم به تغيير خصوصيات آن‌را داريد انتخاب كنيد. حال مي‌توانيد تغييرات را اعمال نماييد. بعضي از گزينه‌ها‌ قابليت اين را دارند كه همه خصوصيات آن‌ها تغيير يابد و بعضي فقط اجازه تغيير يك خصوصيت را به شما مي‌دهند. برگه جلوهEffect- با استفاده از اين قسمت جلوه‌هاي بخصوصي به محيط ويندوز اضافه نماييد. پس از انتخاب اين برگه نماد‌هاي اصلي ميز كار ويندوز را مي‌بينيد. با انتخاب هر نماد و انتخاب دكمه Change Icon… مي‌توانيد آن نماد را تغيير دهيد. براي باز گرداندن نماد به حالت اوليه ويندوز كافي است، نماد مورد نظر را انتخاب كرده و دكمه Default Icon را بزنيد. قسمت Visual Effect –جلوه‌هاي بصري- مجموعه‌اي از انتخاب‌ها هستند كه به محيط ويندوز جلوه‌هاي خاصي مي‌بخشند. در جدول زير خصوصيات اين انتخاب‌ها آورده شده است. عمكرد گزينه نمايش نماد‌ها بصورت بزرگ Use large icons نمايش نماد‌ها با حداكثر تعداد رنگ Show icons using all possible colors نمايش ليست‌ها، فهرست‌ها و پنجره‌ها بصورت متحرك Animate windows, menus and lists صاف كردن قلم نوشته‌هاي گوشه‌هاي صفحه Smooth edge of screen fonts نمايش محتويات پنجره هنگام جابجايي Show windows contents while dragging برگه وبWeb- با استفاده از اين قسمت مي‌توانيد صفحه ميز كار خود را بصورت يك صفحه اينترنتي تنظيم كنيد. بحث بيشتر در اين مورد را در قسمت‌هاي بعدي موكول مي‌كنيم. برگه تنظيماتSettings- با استفاده از اين قسمت مي‌توانيد حداكثر تعداد رنگ قابل نمايش و اندازه صفحه نمايش را تنظيم نماييد. در قسمت Color كه يك ليست تركيبي است تعداد رنگ و در قسمت Screen Area كه يك اهرم درجه‌دار است مي‌توانيد اندازه صفحه (وضوح صفحه) را تعيين كنيد. در انتها براي اعمال تغييرات خود مي‌توانيد از هر دو دكمه Ok و Apply استفاده نماييد. در صورت انصراف از اعمال تغييرات از دكمه Cancel استفاده نماييد. تفاوت دكمه Ok و دكمه Apply در اين است كه با انتخاب Apply تغييرات اعمال شده ولي از جعبه محاوره خارج نمي‌گرديد ولي با انتخاب Ok تغييرات اعمال شده و از اين جعبه گفتگو خارج مي‌شويم.

فصل هفتم– آشنايي با چند برنامه كاربردي

از آنجايي كه هدف از بكارگيري سيستم عامل، اجراي برنامه‌هاي كاربردي است در اين قسمت به معرفي دو برنامه معروف براي كارهاي روزمره مي‌پردازيم. اين دو برنامه از برنامه‌هاي كاربردي استاندارد ويندوز محسوب مي‌شوند و معمولاً همراه سيستم عامل ويندوز نصب مي‌گردند. البته برنامه‌هاي كاربردي ديگري نيز خارج از ويندوز وجود دارند كه مي‌توان به برنامه‌هاي مهندسي AutoCad براي امور نقشه كشي، SPSS براي انجام امور آماري، Photoshop براي كار روي تصاوير و ... نيز اشاره داشت. ولي اين برنامه‌هاي كاربردي همراه خود سيستم عامل ويندوز عرضه نمي‌گردند و براي استفاده از آنها بايد آنها را بر روي كامپيوتر خود نصب نماييد و سپس استفاده كنيد. براي عمل نصب چنين برنامه‌هايي بهترين روش استفاده از گزينه Install در پنجره Add/Remove programs مي‌باشد. براي اينكار گزينه Setting را از فهرست شروع انتخاب كرده و وارد Control Panel شويد و گزينه Add/Remove programs را اجرا نماييد و دكمه Install را بزنيد. در اين هنگام آدرس پرونده‌ اجراي مربوط به نصب نرم‌افزار مورد نظر از شما پرسيده مي‌شود. برنامه نصب اجرا شده و مراحل نصب طي مي‌شود. در انتها برروي فهرست Programs نمادي مناسب برنامة كاربردي شما قرار مي‌گيرد. براي حذف (لغو نصب) برنامه كاربردي نيز بهترين روش انتخاب برنامة‌ مورد نظر از فهرست ظاهر شده در پنجره Add/Remove programs و انتخاب دكمه Add/Remove مي‌باشد. معمولاً هنگام نصب برنامه‌هاي كاربردي، علاوه بر كپي شدن پرونده‌هاي اصلي برنامة كاربردي در پوشه مورد نظر تغييراتي نيز بايد در پرونده‌هاي اصلي ويندوز ايجاد گردد. اين تغييرات معمولاً در دفتر ثبت ويندوز انجام مي‌گيرد تا اين برنامه به ويندوز معرفي گردد. در اين حين پرونده‌هاي خاصي نيز در پوشة ويندوز كپي مي‌شوند. هنگامي كه برنامه‌هاي كاربردي را به طريق بالا با استفاده از Add/Remove programs از ويندوز خارج مي‌كنيد اين تغييرات نيز از دفتر ثبت ويندوز حذف شده و پرونده‌هاي اضافي نيز حذف مي‌گردند. به عنوان قانون كلي مي‌توان گفت كه براي حذف برنامه‌هاي كاربردي از ويندوز هميشه از Add/Remove programs استفاده نماييد و براي حذف پرونده‌هاي اطلاعاتي (اسناد) از روش حذف منطقي و يا حذف فيزيكي استفاده كنيد.

آشنايي با برنامه Paint دكمه Start را انتخاب كنيد و فهرست Program را باز نماييد. حالا در فهرست Accessories گزينه Paint را اجرا نماييد. از اين برنامه مي‌توان براي ايجاد، ويرايش و يا مشاهده تصاوير استفاده كرد. فهرست File New: با انتخاب اين گزينه مي توانيد سند جديدي را براي ايجاد تصاوير باز كنيد. Open: از اين گزينه براي باز كردن و يا خواندن پرونده هاي از قبل ايجاد شده استفاده مي شود. با انتخاب اين گزينه جعبه گفتگوي Open‌ باز شده كه داخل آن بايد دو پارامتر را مشخص نماييد: محل پرونده در قسمت Look in و نام پرونده در قسمت File name. در قسمت نوع پرونده نيز انواع مختلف پرونده‌مجاز در برنامه Paint ظاهر مي‌گردد. Save as... و Save: براي ذخيره كردن پرونده به كار مي‌رود. در حالتي كه هنوز پرونده ذخيره نشده است هر دو گزينه منجر به ظهور جعبه گفتگوي Save As.. مي‌گردند. در اين جعبه بايد مانند جعبه Open دو پارامتر را مشخص نماييد: محل ذخيره سازي پرونده در قسمت Save in و نام پرونده در قسمت File name. در صورتيكه پرونده قبلا ذخيره شده باشد، گزينه Save تغييرات را بروي پرونده (با نام و محل قبلي) اعمال مي‌كند در حاليكه گزينه Save as... جعبه گفتگوي Save as را ظاهر مي‌كند كه در آن مي‌توانيد براي سند خود نام و يا محل جديد در نظر بگيريد. Print Preview -پيش نمايش چاپ: در واقع قبل از اينكه تصوير خود را چاپ كنيد مي‌توانيد نمايش كلي و دور نماي كار خود را مشاهده نماييد. با اينكار در مصرف كاغذ صرفه‌جويي خواهيد كرد.

Page Setup صفحه بندي: از اين گزينه براي تنظيم صفحه خود مي توانيد استفاده كنيد و نيز اين امكان را به شما مي دهد كه جهت كاغذ خود را به صورت افقي (Land scape) يا عمودي (Portrait) تعيين كنيد. با اين گزينه مي‌توانيد فاصله تصاوير را نسبت به حاشيه كاغذ بر حسب Cm تعيين نماييد.

Print -چاپ: زماني استفاده مي شود كه كار شما به اتمام رسيده باشد و مي‌خواهيد سند را بروي كاغذ بياوريد. (Tiled) Set as wallpaper: اين گزينه به ما امكان مي‌دهد كه بتوانيم تصاوير ايجاد شده را در ميز كار Desktop بعنوان يك كاغذ ديواري قرار دهيم. Exit- خروج: براي خروج از برنامه Paint از اين گزينه مي‌توانيد استفاده نماييد. بايد توجه داشته باشيد كه قبل از خروج از برنامه سند خود را ذخيره نماييد. در غير اينصورت پيغامي مبني بر عدم ذخيره سازي سند ظاهر مي‌گردد. در صورت انتخاب گزينه Yes جعبه گفتگوي Save as باز شده و پارامترهاي مورد نظر از شما دريافت مي‌گردد.

فهرست Edit:

Undo: براي لغو آخرين دستور Repeat: بازگشت از حالت Undo Cut: برش يك قسمت انتخاب شده از تصوير – انتقال به حافظه موقت (clipboard) Copy: نسخه برداري از قسمت انتخاب شده- انتقال به حافظه موقت (clipboard) Paste: فراخواني از حافظه (در مورد Cut و Copy قابل اجرا است). Clear Selection (Del): براي حذف قسمتي از يك شكل ابتدا بايد آن را انتخاب نماييد و بعد از اين گزينه براي حذف آن استفاده كنيد. Select All : براي انتخاب كل تصاوير يا شكل ايجاد شده مي‌توانيد از اين گزينه استفاده نماييد. Copy to: كپي كردن و بردن يك قسمت انتخاب شده بر روي يك سند جديد. Paste from: فراخواني تصوير از پرونده‌هاي ذخيره‌شده. فهرست View Tool Box: يا جعبه ابزار كه يك سري از امكانات براي ايجاد اشكال در پرونده مورد نظر قرار گرفته كه براي انتخاب هر كدام از اين ابزارها بايد روي آنها كليك كنيم تا به صورت انتخاب درآيند. اين جعبه را زماني كه منوي View به صورت انتخاب شده () باشد مي توانيد در سمت چپ پنجره Paint مشاهده كرد. اين ابزار شامل گزينه‌هاي مانند خط – دايره – مستطيل-رنگ پاش – قلمو – پاك كن و ... مي‌باشد. Color Box: يا جعبه رنگ، كه شما آن را در پايين صفحه Paint ملاحظه مي كنيد، براي استفاده از رنگ‌هاي اين جعبه مي توانيد روي يكي از آنها كليك نماييد تا رنگ قلم در پايين صفحه تغيير كند و بعد از ابزارهاي Tool Box ابزار مناسب را براي طراحي انتخاب نماييد. Status Bar: با فعال بودن اين گزينه نوار وضعيت در پايين پنجره ظاهر مي‌گردد و شما مي‌توانيد موقعيت موش‌واره و ابزار فعال را ملاحظه نماييد. Zoom: با انتخاب اين گزينه پارامتر مربوط به آن نيز باز مي شود. در واقع براي بزرگ يا كوچك كردن تصوير (نمايش) ايجاد شده مورد استفاده قرار مي گيرد. فهرست Image: Flip / Rotate: براي چرخش تصاوير انتخاب شده به صورت افقي و عمودي استفاده مي‌گردد. Stretch / Skew: تغيير در اندازه از لحاظ كشيدگي و يا پخي و يا خميدگي اشكال انتخاب شده مورد استفاده دارد.

Invert Colors: جاي رنگ زمينه و رنگ اصلي را تغيير مي‌دهد.
Attributes: تغيير در طول و عرض صفحه تصوير بر حسب cm و inch.

Clear image: پاك كردن تمام تصاوير. اگر بعد از اين عمل گزينه undo را بزنيم قسمت‌هاي حذف شده برگردانده مي‌شوند. فهرست Colors Edit Colors: با انتخاب اين گزينه مي‌توانيد پارامترهاي رنگ‌ها را تغيير داده و به رنگهاي جديد دست پيدا كنيد. بعد از انتخاب يك رنگ مي‌توانيد پارامترهاي آن را با انتخاب Define Custom تغيير دهيد، در واقع با تغيير رنگ انتخاب شده در قسمت Color Box نيز تغيير ايجاد مي شود. بايد توجه كرد كه Paint پرونده‌هاي تصويري را بطور پيش‌فرض با پسوند .bmp ذخيره مي كند.

آشنايي با واژه پرداز Word pad

    اين برنامه انجام اموري نظير نامه‌نگاري، تهيه گزارشات دفتري مناسب مي‌باشد. ‌

1-برنامه Word pad را از فهرست Accessories در فهرست Program انتخاب كرده تا صفحه نمايش Word ظاهر شود. 2-مكان نما (نقطه درج) در صفحه بصورت چشمكزن ظاهر مي‌گردد. حال مي‌توانيد نوشته‌اي را درج نماييد. 3- براي انتخاب نوشته مورد نظر نشانگر موش‌واره را در ابتداي خط يا انتهاي خط قرار داده و با تكنيك كشيدن و رها كردن عبارت مورد نظر را انتخاب كنيد. مشاهده خواهيد كرد كه ناحيه انتخاب شده به صورت متمايز درمي‌آيد. حين كار مي‌توانيد با نگهداشتن كليد Shift و زدن كليد‌هاي جهت نما، نوشته را انتخاب كنيد. 4- براي ضخيم تر كردن نوشته مورد نظر با استفاده از دكمه (B) مخفف Bold از روي نوار ابزار را انتخاب نماييد 5- براي مورب نمودن متن انتخاب شده مي توان از دكمه (I) كه مخفف Italic است استفاده كرده تا نوشته به صورت مورب درآيد و همينطور براي اينكه متن بصورت زيرخط‌دار ظاهر گردد مي‌توانيد از دكمه (U) براي اين حالت استفاده نماييد. 6-انتخاب قلم و اندازه آن: به صورت پيش فرض Word قلم Times new Roman را انتخاب مي‌كند. نام قلم مورد استفاده را مي توان در اين ليست تركيبي قلم‌ها انتخاب نماييد. در كنار ليست قلم‌ها، ليست اندازه قلم نيز وجود دارد. با استفاده از فهرست Format - Font نيز اين كار امكان پذير است. نكته: توجه داشته باشيد كه تاثير عمليات تغيير قلم و تغيير اندازه قلم، تنها بر روي ناحيه انتخاب شده مي باشد. ولي اگر قبلا از نوشتن متن اين تغييرات صورت مي‌گرفت متن با توجه به تغييرات ظاهر مي‌شد. 7- خط كش در Word pad به شما نشان مي دهد كه در هنگام عمل چاپ، متن شما در كجاي صفحه چاپ مي‌گردد. براي ظاهر كردن خط‌كش از فهرست View گزينه Ruler را انتخاب كنيد. 8- پس از تايپ يك نوشته، مي توانيد آن را وسط چين، راست چين يا چپ چين كنيد. براي اينكار كافي است از فهرست Format – Paragraph فهرست تركيبي Alignment را انتخاب كنيد. نكته: براي لغو يك عمل، مي‌توانيد در ناحيه ابزار دكمه Undo را انتخاب نماييد. اين كار موجب مي‌شود آخرين تغيير در نظر گرفته نشود. 9- جستجو كردن و جايگزين كردن متن: شما مي توانيد براي جستجو يك عبارت در متن، مكان نما را به ابتداي متن ببريد و سپس گزينه Find در منوي Edit را انتخاب كنيد. پنجره مورد نظر ظاهر مي‌شود كه در مقابل Find what عبارت مورد نظر را براي جستجو وارد كنيد. دو گزينه در اين پنجره وجود دارد: الف) match whole word only ب) match case

اگر گزينه الف فعال باشد، فقط عبارت مورد نظر جستجو مي‌شود. يعني اگر شما به دنبال Proper بگرديد، فقط همين گزاره جستجو مي شود و حالت‌هايي نظير Properties ناديده گرفته مي‌شوند. اگر گزينه ب فعال باشد، تطابق حروف ( كوچك و بزرگ) در نظر گرفته مي‌شود.( بيشتر در زبان لاتين بكار مي‌رود.)  اگر عبارت مورد جستجو را با حروف بزرگ بنويسيد (PROPER) و گزينه match case  هم فعال باشد، مواردي كه در آنها از حروف كوچك استفاده شده است ناديده گرفته مي‌شود. پس از تنظيم گزينه‌ها، براساس نياز به كليد Find Next را بزنيد تا كار جستجو آغاز شود.

نكته: پس از يافتن يك عبارت با زدن كليد F3 عمل جستجو در بقيه متن ادامه مي‌يابد. اگر بخواهيد قسمتي جستجو شده با عبارت ديگري جايگزين گردد، از گزينه Replace استفاده كنيد. آنچه مورد جستجو است در قسمت Find و عبارت جايگزين در قسمت Replace with نوشته مي‌شود.‌ با زدن دكمه Replace عمل جايگزيني شروع مي‌گردد. فصل هشتم– تحقيق بيشتر قابليت‌هاي ويندوز در امور دفتري و حرفه‌اي موجب شده است كه بيشتر كاربران كامپيوتر از اين سيستم عامل استفاده كنند. بيشترين تعداد نرم افزارهاي كاربردي براي اين سيستم عامل نوشته شده است. قابليت گسترش و پشتيباني شركت سازنده از عوامل مهم فراگيري اين سيستم عامل مي‌باشد. با امكاناتي كه در اين سيستم عامل در نظر گرفته شده است مي‌توانيد محيط آنرا به دلخواه خود تغيير دهيد. استفاده از زبان‌هاي مختلف براي اين سيستم عامل، امكانات فراوان براي استفاده افراد با ناتواني‌هاي جسمي و ده‌ها امكان ديگر از قابليت‌هاي متعدد اين سيستم عامل مي‌باشد. سيستم عامل ويندوز از امكانات صوتي، تصويري و ارتباطي بهرمند است. شما مي‌توانيد با اين سيستم عامل با استفاده از نرم‌افزارهاي كاربردي حرفه‌اي به خلق تصاوير متحرك بپردازيد و يا در زمينه موسيقي صاحب سبك شويد، با اينترنت به شبكه جهاني بپيونديد و به آخرين اطلاعات دست پيدا كنيد. آنچه در اين مختصر بيان شد گوشه‌اي از دنياي وسيع سيستم‌هاي عامل بخصوص سيستم عامل ويندوز بود. براي آشنايي بيشتر در مورد خصوصيات متعدد ويندوز مي‌توانيد از راهنمايي ويندوز Help)) استفاده كنيد. بيشتر سئوالات شما در اين قسمت پاسخ داده خواهد شد. حتي مي‌توانيد از سايت شركت Microsoft به آدرس http://www.microsoft.com سري بزنيد و سئوالات خود را مطرح فرماييد. براي ارتباط با نگارنده مي‌توانيد به آدرس arman_reybod@armancomputer.com نامه‌ الكترونيكي ارسال نماييد. خواندن نامه‌ها و انتقادات، نگارنده را در بهبود وظيفه‌اي كه به عهده گرفته‌است ياري خواهد داد. قبلاً كمال تشكر را دارم.

ري‌بد زمستان 80

ضميمه كليدهاي ميانبر معمول در ويندوز برخي از كليدهاي ميانبر براي اجراي فرامين در نظر گرفته شده‌ است. براي اين كار كافي است كه از كليدهاي ميانبر به جاي اجراي فرامين استفاده كنيد. اين كار به شما كمك مي‌كند كه سرعت و دقت بيشتري در استفاده از سيستم عامل ويندوز داشته باشيد. حتي اگر سيستم شما قادر به استفاده از موش‌واره نباشد شما مي‌توانيد با استفاده از اين كليدهاي ميانبر تمامي عمليات خود را در ويندوز انجام دهيد.

استفاده از كليدهاي ميانبر در جعبه‌هاي گفتگو: از اين كليدهاي ميانبر مي‌توانيد در جعبه‌هاي گفتگو نظير Open, Save As, Shut down, … استفاده كنيد. عملكرد كليد ميانبر لغو (خروج) از جعبه گفتگو Esc (escape key) انتخاب گزينه‌ها Space حركت در ميان گزينه‌ها Tab حركت معكوس در ميان گزينه‌ها Shift+ Tab انتخاب برگه‌هاي گفتگو Ctrl+TAB برگشت به يك سطح قبل (در Open,Save as) Backspace بازكردن فهرست تركيبي F4 بازخواني كردن محتويات پنجره F5

استفاده از كليدهاي ميانبر در پنجره My Computer – Desktop – Windows explorer از اين كليدهاي ميانبر مي‌توانيد براي سريعتر كار كردن در پنجره‌ها استفاده كنيد. عملكرد كليد ميانبر نسخه برداري با روش كشيدن و رها كردن Ctrl+drag and drop ايجاد ميانبر براي شئي با روش كشيدن و رهاكردن Shift+drag and drop حذف فيزيكي Shift+Delete تغيير نام يك شئي F2 انتخاب همه اشيا Ctrl+A (select all) خصوصيات يك شئي Alt+enter

استفاده از كليدهاي ميانبر در تمامي پنجره‌هاي ويندوز 98 در تمامي پنجره‌هاي ويندوز 98 مي‌توانيد از اين كليدهاي ميانبر استفاده كنيد. مخصوصا براي مديريت پنجره‌ها و صدور دستورات نسخه برداري و …. به ياد داشته باشيد استفاده از اين كليدها، سرعت و دقت عمليات شما را بالا مي‌برد. عملكرد كليد ميانبر بستن يك پنجره Alt+F4 دستور نسخه برداري Ctrl+C دستور برش Ctrl+X دستور چسباندن Ctrl+V حذف يك شئي Delete لغو آخرين عمل Ctrl+Z نمايش فهرست سيستم (حداكثر-حداقل-تغيير اندازه-جابجايي-بازگشت) Alt+Space فهرست شروع Alt+Esc انتخاب پنجره فعال از ميان پنجره‌هاي باز Alt+Tab

برخي اصطلاحات رايج برخي از اصطلاحات ويندوز براي آشنايي بيشتر كاربران در زير اشاره شده است. از آنجا كه بيشتر اين عبارات به صورت خلاصه به كار مي‌روند، دانستن معني آنها ضروري به نظر مي‌رسد.

توضيح عبارت ميز كار – تبديل ميز كار به يك صفحه فوق متن Active Desktop برنامه كاربردي Application نظام ورود و خروج مبنا BIOS (Basic Input/Output System) راه اندازي سيستم عامل Boot قفل حروف بزرگ (با فشار دادن اين كليد حروف انگليسي بصورت بزرگ وارد مي‌شوند.) Caps Lock تخته برش (بخشي از حافظه موقت كه براي نگهداري داده‌هاي موقتي استفاده مي‌شود تا در موقع ضرورت باز خواني شود.) Clipboard حساسيت به محتوا Context Sensitive تفرق زدايي (مرتب كردن مكان پرونده‌ها براي دستيابي سريعتر) Defrag برنامه‌اي كه يك قطعه سخت‌افزاري را به سيستم عامل معرفي مي‌كند تا از حداكثر امكانات آن استفاده شود. Driver نامه الكترونيك Email (Electronic Mail) جدول تخصيص پرونده با آدرس 32 بيتي FAT32 (File Allocation Table( رابط گرافيكي كاربر GUI (Graphical User Interface) زبان علامت‌گذاري فوق متن (زبان طراحي صفحات وب) HTML (Hyper Text Markup Language) توافق‌نامه انتقال فوق متن HTTP (Hyper Text Transfer Protocol) كاوشگر اينترنت IE (Internet Explorer) خروج از سيستم Log off چند وظيفه‌اي Multi Task برنامه نويسي شئي گرا OOP (Object Oriented Programming) سيستم عامل OS (operating System) سيستم عامل/2 (سيستم عامل گرافيكي IBM براي كامپيوترهاي شخصي) OS/2 (Operating System /2) پرونده اطلاعاتي برنامه‌هاي كاربردي PIF (Program Information File) كوچكترين عنصر تصويري در صفحه نمايش Pixel راه اندازي به محض اتصال PnP (Plug & Play) فهرست سريع (ظاهر شونده) Popup Menu آزمون هنگام روشن شدن POST (Power on Self Test) اعلان Prompt قطاع Sector ابزار سر انگشتي ToolTip شيار Track كاربر پسند (سهل الاستفاده) User Friendly آرايه گرافيكي ويديويي VGA (Video Graphics Array) ديسك مجازي (استفاده از قسمتي از حافظه به عنوان سخت ديسك) Virtual Disk حافظه مجازي (استفاده از قسمتي از سخت ديسك به عنوان حافظه) Virtual Memory علائم عام (* , ? كه براي مشخص كردن جزئي از نام پرونده به كار مي‌رود.) Wild Card سيستم عامل ويندوز با تكنولوژي جديد Windows NT (New Technology) وب گسترده جهاني WWW (World Wide Web)

پايان