راهنمای فرار از سانسور اینترنت
از ویکینسک، کتابخانه آزاد.
فهرست مندرجات |
[ویرایش] فیلترینگ اینترنت و راههای مقابله با آن
فیلترینگ یا سانسور اینترنت به فرایندی گفته میشود که طی آن از دسترسی کاربران یک شبکه به برخی قسمتهای اینترنت که از نظر دست اندرکاران آن شبکه غیرمجاز است جلوگیری میشود. سیستمهای فیلترینگ در ابتدا برای حفاظت کودکان و نوجوانان در مقابل محتویات غیر اخلاقی اینترنت بوجود آمدند ولی امروزه فیلترینگ به وسیلهای در دستان حکومتهای غیر دمکراتیک برای خاموش کردن صدای مخالفان تبدیل شده است. در حال حاضر ایران و چین از بزرگترین سانسور کنندگان اینترنت بشمار میروند. نتایج یک تحقیق معتبر که توسط موسسه اپننت (OpenNet) انجام گرفته نشان میدهد که حدوداً یک سوم سایتهای اینترنتی توسط دولت ایران مسدود شدهاند. این تحقیق در 29 صفحه وضعیت فیلترینگ در ایران را طی سالهای 2004 تا 2005 به تفصیل مورد بررسی قرار داده است.
فیلترینگ و سانسور شدید اینترنت باعث شده تا بازار سایتهای امنیتی و فیلترشکن در ایران رونق زیادی پیدا کند، به طوری که تعداد زیادی از جستجوهای اینترنتی کاربران ایرانی مربوط به این گونه سایتها میشود. در حال حاضر دو منبع معتبر در زمینه روشهای فرار از فیلتر به زبان فارسی موجود است.
اولین منبع "راهنماي وبلاگ نويسان و وب نگاران معترض" است که توسط سایت گزارشگران بدون مرز در مهر ماه 1384 منتشر شده است. این راهنما در اصل به زبان انگلیسی نگاشته شده ولی ترجمه آن به چندین زبان دیگر از جمله فارسی موجود است. متأسفانه این راهنما بیشتر به جنبههای تکنیکی مسئله فیلترینگ پرداخته و مطالب آن چندان کاربردی نمیباشد. بعلاوه مترجم نیز در برگرداندن این راهنما به زبان فارسی دقت لازم را نکرده است و اینها مجموعاً موجب شده تا این راهنما برای خوانندگان فارسی زبان کمی گنگ و غیر قابل فهم شود.
دومین منبع "راهنمای جامع مقابله با فیلترینگ" است که توسط سایت نوفیلتر (No-filter.com) در مرداد ماه 1385 منتشر شده است. این راهنمای 67 صفحهای، در قالب فایل PDF و بر اساس مقالات سایت مذکور شکل گرفته و مهمترین نقطه قوت آن این است که در اصل به زبان فارسی و با توجه به وضعیت سیستم فیلترینگ ایران تألیف شده است. متنی بسیار سلیس و روان دارد و کلیه جنبههای فیلترینگ و روشهای مقابله با آن را پوشش داده است. یکی دیگر از مزایای این راهنما این است که از طریق سایت پدید آورندهاش پشتیبانی میشود، به طوری که خوانندگان میتوانند سوالات و مشکلات خود را در قسمت انجمن سایت نوفیلتر با مؤلفین در میان بگذارند. شما میتوانید این راهنما را به صورت رایگان از سایت نوفیلتر دریافت نمایید. در ادامه چند ترفند فوری فرار از فیلتر برای کسانی آورده شده است که فرصت خواندن مطالب کاملتر را ندارند:
[ویرایش] ذخیرهٔ گوگل (Google cache)
این یک روش ساده فرار از سانسور است. کافی است به گوگل بروید و آدرس وبگاهی را که میخواهید با گذاشتن یک cache: وارد کنید. مثلاً بنویسید:
cache:http://wikipedia.org
اگر میلهابزار گوگل (Google Toolbar) را دارید کارتان راحت تر است. چون برای دیدن نسخههای ذخیره شدهٔ وبگاهها دگمهٔ مخصوص دارد.
این شاید روش سادهترین است، ولی اشکالش آنجا است که همیشه نسخهٔ چند روز قبل یک وبگاه را نشان میدهد که ممکن است با نسخهٔ کنونیاش تفاوت داشته باشد.
[ویرایش] میزبانهای میانی (Proxy servers)
این میزبانها یا سرورها در واقع واسطهای هستند بین شما و اینترنت. یعنی مثلاً بجای اینکه مستقیم سراغ وبگاه سانسور شده بروید، اول به یک واسطه یا پراکسی وصل میشوید و بعد از طریق آن به وبگاههای سانسور شده وصل میشوید.
میزبانهای میانی انواع گوناگون دارند:
- بعضیها به شکل یک وبگاه هستند و میتوان با وارد کردن هر آدرسی، آن را از طریق این وبگاه و البته به شیوهٔ امن با استفاده از پروتکل https دید. روش یافتن: در گوگل به دنبال anonymous proxy جستجو کنید.
- بعضیهای دیگر را باید در مرورگر یا براوزرتان اضافه کنید تا مرورگر بطور خودکار برای دیدن وبگاهها از آن استفاده کند. اینها معمولاً شمارههای آی.پیای هستند که حتما باید از راهی آنها را به دست آورید. روش یافتن: در گوگل دنبال proxy جستجو کنید.
- دستهای دیگر به شکل نرمافزارهایی هستند که هر کس میتواند روی میزبان یا سرور خودش روی اینترنت نصب کند و از طریق آن دوستان و آشنایانش را به اینترنت برساند. این نرمافزارها وقتی نصب شوند درست مانند وبگاههای دستهٔ اول عمل میکنند، یعنی آدرس را میدهید و با واسطه، وبگاه سانسور شده را میبینید. روش یافتن: در گوگل به دنبال circumventor جستجو کنید. چند نمونه از ابزارهای این دسته:
اشکال میزبانهای میانی در سه چیز است: اول اینکه خود این میزبانهای میانی هم به آسانی مسدود میشوند، دوم اینکه پیدا کردن آنهایی که هنوز بازند خیلی سخت است، و سوم اینکه خیلی از آنها مجانی نیستند، برای اینکه از سوءاستفادهٔ خرابکاران اینترنتی جلوگیری کنند. ولی در عوض کار کردن با آنها خیلی ساده و بیدردسر است، حداقل تا زمانی که مسدود نشدهاند.
[ویرایش] خبرخوانها (News Readers)
خبرخوان به ابزارهایی گفته میشود که برای دریافت و نمایش دادن فیدهای خبری یا News feed ساخته شدهاند. فید خبری به شکلی از خبر میگویند که بر اساس استانداردهایی مشخص (مانند RSS و Atom) بدون اینکه فرم خاصی داشته باشد تنظیم شده است.
به زبان سادهتر بسیاری از وبگاههای خبری و وبلاگها بجز اینکه مطالبشان را بصورت عادی در صفحههای وب نشان میدهند، شکل خام آن را هم، متشکل از یک تیتر و خلاصهٔ مطلب و کمی اطلاعات اضافی دربارهٔ تاریخ، نویسنده و موضوع آن، در اختیار میگذارند تا بتوان به وسیلهٔ خبرخوانها به آنها دست رساند.
خبرخوانها به دو دسته تقسیم میشوند:
- دستهٔ اول که روی کامپیوتر خودتان اجرا میشوند و برای خواندن فیدهای خبری نیاز به وصل شدن مستقیم به وبگاه مورد نظر را دارند. اشکال این دسته خبرخوانها این است که اگر وبگاهی فیلتر شده باشند، طبیعتا خبرخوان نمیتواند به فید خبری آن دست یابد. (با این حال برای یافتن این خبرخوانها در گوگل دنیال RSS reader بگردید.)
- دستهٔ دوم آنهایی که از روی یک وبگاه دیگر اجرا میشوند (که به اصطلاح دقیقتر نوعی Web application محسوب میشوند). این دسته از خبرخوانها هستند که برای مقابله با سانسور به کار میآید و برای نمونه میتوان به وبگاههایی مانند Feedster، Bloglines و Yahoo اشاره کرد. در تمام این وبگاهها کافیست نشانی وبگاه سانسور شده را وارد کنید و در صورتی که آن وبگاه فید خبری داشته باشد، مطالب آن را بطور مرتب دنبال کنید.
تقریباً تمام ابزارهای ساختن وبلاگ بطور اتوماتیک فید خبری تولید میکنند. اما بسیاری از وبگاههای خبری فارسی متاسفانه هنوز از اهمیت آن بیخبرند.
[ویرایش] دریافت با ایمیل
ابزارهایی وجود دارند که فیدهای خبری را به شکل ایمیل تنظیم میکنند و برای مشترکان یک وبلاگ یا وبگاه هر روز یا روزی چند بار میفرستند. برای مثال در بعضی از وبلاگها با وارد کردن آدرس ایمیلتان از طریق وبگاه Bloglet مشترک آن وبلاگ میشوید و نوشتههای آن روزی یک بار برایتان فرستاده میشود.
جز Bloglet که یک جور حالت متمرکز دارد ابزارهایی هم هستند که میتوانید روی سرور خودتان نصب کنید و با آنها کار اشتراک ایمیلی بر اساس فید خبری را (به اصطلاح RSS-to-Mail) اداره کنید. روش یافتن: در گوگل دنبال RSS to mail جستجو کنید. یک نمونه را یک دانشجوی کانادایی به اسم نارت به پیشنهاد خودم نوشته است که RSS Mailer نام دارد و PHP هم هست و بسیار ابزار به درد بخوری است.
[ویرایش] نشانیهای جایگزین و وبگاههای آیینه
اگر صاحبان وبگاههای سانسور شده بتوانند از نظر فنی ترتیبی بدهند که مطالب وبگاهشان از طریق نشانیها یا دقیقتر دومینهای دیگر هم قابل دسترسی باشد، بیشترین کمک را به خواندگان خود کردهاند.
یکی از راههای سادهٔ ساختن وبگاههای آیینه استفاده از خبرخوانهایی است که روی یک خادم (سرور) وب نصب میشوند و در روش قبل دربارهشان توضیح داده شد
