راهنمای شبکهٔ اجتماعی ماستدون

ویکی‎کتاب، کتابخانهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو



ماستدون چیست؟[ویرایش]

نشان شبکهٔ اجتماعی ماستدون

ماستدون Font Awesome 5 brands mastodon.svg یک شبکه اجتماعی است که در آن می‌توان نوشته، عکس، و ویدیو به اشتراک گذاشت و با کاربران دیگر برهم‌کنش داشت. محیط ماستدون برای نوشته‌های کوتاه (میکروبلاگینگ) بهینه شده است و سقف پیش‌فرض نوشته‌ها در آن ۵۰۰ نویسه است. واژهٔ ماستدون برگرفته از نام یک گونهٔ منقرض‌شده از راستهٔ فیل‌سانان است که شبیه ماموت‌ها و فیل‌های امروزی بودند و حدود ده هزار سال پیش منقرض شدند.

کجا حساب باز کنیم؟[ویرایش]

فرقی نمی‌کند که روی کدام یک از سرورهای ماستدون ثبت نام کنید. حالت ایده‌آل این است که روی سروری حساب باز کنید که مدیران یا دست‌کم برخی از کاربرانش را از قبل می‌شناسید. چند نمونه از سرورهای شناخته‌شدهٔ ماستدون را نام می‌بریم:

  • mastodon.social سروری که برنامه‌نویس اصلی نرم‌افزار ماستدون مدیر آن است
  • persadon.com پرسادون، سروری که با هدف گردهم‌آوری کاربران پارسی‌زبان پایه‌گذاری شده است (نمایهٔ مدیر پرسادون)
  • social.tchncs.de یکی از نخستین سرورهای ماستدون
  • fosstodon.org سروری برای کاربران علاقه‌مندان به نرم‌افزارهای آزاد و متن‌باز
  • mastodon.cloud یکی از سرورهای بزرگ دیگر

فهرست بزرگ‌تری از سرورهای ماستدون را در این‌جا یا این‌جا ببینید. توجه داشته باشید که منتقل کردن حساب بین سرورهای مختلف بسیار آسان است، بنابراین زیاد نگران انتخاب سرور نباشید!

نکته: تمامی سرورهای ماستدون به زبان پارسی هم در دسترس هستند. شما می‌توانید محیط هر سروری را به راحتی و با چند کلیک به زبان پارسی تغییر دهید. تفاوت اصلی بین سرورهای ماستدون در جامعهٔ کاربری، قوانین استفاده، و پایداری آن‌هاست.

با چه اپی وارد ماستدون شویم؟[ویرایش]

برای ورود به ماستدون نیاز به هیچ اپلیکیشن خاصی نیست. کافیست به کمک مرورگر اینترنتی خود، به سایتی که روی آن ثبت نام کرده‌اید وارد شوید. ولی اگر بخواهید، اپلیکیشن‌های بسیاری نیز برای کار با ماستدون ساخته شده‌اند که در سایت ماستدون به آن‌ها اشاره شده (فهرست بسیار طولانی‌تری هم این‌جاست). در این‌جا محبوب‌ترین اپ‌های ماستدون را نام می‌بریم:

  • دسکتاپ: Mstdn (ویندوز، مک، گنو/لینوکس)، Whalebird (ویندوز، مک، گنو/لینوکس)، Tootle (گنو/لینوکس)

نکته: اپ‌های بالا با همهٔ سرورهای ماستدون سازگار هستند، یعنی روی هر سایتی که ثبت‌نام کرده باشید، می‌توانید به کمک این اپ‌ها به حساب خود وارد شوید.

حریم خصوصی نوشته‌ها[ویرایش]

حریم خصوصی توت‌ها به صورت مستقل از حریم خصوصی حساب کاربری شما و مستقلا برای هر توت مدیریت می‌شود. چهار حالت مختلف نمایش توت‌ها شامل عمومی، فهرست نشده، خصوصی و مستقیم در دسترس کاربر قرار دارند.

جهت انتخاب حالت نمایش (حریم خوصی) هر توت از بین حالات فوق، بر روی نماد کُره در پایین کادری که توت خود را در آن می‌نویسید، کلیک کرده و گزینه مورد نظر را انتخاب کنید. تغییری که در این قسمت اعمال می‌کنید برای توت‌های بعدی شما هم به خاطر سپرده می‌شود. به عنوان مثال چنان‌چه برای یک توت حالت نمایش را بر روی خصوصی قرار دهید، از آن پس برای تمامی توت‌های شما این حالت در نظر گرفته خواهد شد. لذا اگر مایل نیستید که توت‌های بعدی شما هم در همان حالت نمایش داده شوند، کافیست تا با استفاده از همین روش، حالت دلخواه خود را تغییر دهید.

Globe font awesome.svg عمومی[ویرایش]

حالت پیش‌فرض در برای اغلب کاربران، این حالت است. توت‌های عمومی برای همگان شامل اعضای ماستدن، کسانی که عضو اینستنس شما و حتی عضو ماستدن هم نیستند و حتی برای بات‌های جستجوگرها قابل روئیت‌اند و در صفحه شخصی شما نمایش داده خواهند شد.


Font Awesome 5 solid unlock.svg فهرست‌نشده[ویرایش]

تقریبا مشابه حالت عمومی است و توت‌ها برای همه کسانی که شما فالو می‌کنند یا نمی‌کنند و حتی افرادی غیر از اعضای ماستدن قابل روئیت بوده و در صفحه شخصی شما نمایش داده می‌شوند اما از دسترس بات‌های جستجوگرها دور نگاه‌داشته و از نمایش آن‌ها در تایم‌لاین عمومی جلوگیری خواهد شد. لذا هرکس که بخواهد آن توت را ببیند باید یا شمارا قبلا پی‌گیری (به انگلیسی: Follow) کرده باشد یا هم آدرس صفحه شخصی شما را داشته باشد و در آنجا مشاهده‌اش کند.

Font Awesome 5 solid lock.svg خصوصی[ویرایش]

توت‌ها در تایم‌لاین عمومی نمایش داده نخواهند شد و حتی در صفحه شخصی شما هم برای افرادی که پی‌گیر (به انگلیسی: Follower) شما نباشند نمایش داده نخواهند شد.

Envelope alt font awesome.svg مستقیم[ویرایش]

توت‌ها فقط برای کاربرانی که آن‌هارا منشن کرده باشید (نام کاربری‌شان را در متن پیام درج کرده باشید) قابل روئیت خواهند بود و آن‌ها نمی‌توانند پیام شمارا بوست کنند. البته در ذهنتان داشته باشید که ممکن است اینستنس مقصد ممکن است از قوانین پیام مستقیم (به انگلیسی: Direct) تبعیت نکند. لذا چنانچه در حال طرح موضوع حساسی هستید که تمایلی به دیده شدن آن توسط سایرین ندارید، توصیه می‌کنیم آن مکالمه را به مکانی خارج از ماستدن منتقل کنید.

یافتن کاربران دیگر[ویرایش]

با دانستن نام کاربری[ویرایش]

برای یافتن کاربرهای دیگر در شبکه ماستدن کافیست نام و اینستنس آن‌ها را به صورت یک آدرس ایمیل بنویسید. مثلا برای یافتن کاربر user که در اینستنس mastodon.social ثبت نام کرده، باید در کادر جستجو ابتدا واژهٔ user و پس از آن علامت @ و سپس عبارت mastodon.social را وارد کرده و دکمه جستجو را بفشارید.

نکته: چنانچه کاربر مورد نظر عضو اینستنس فعلی شما باشد (در این مثال چنانچه هم شما و هم کاربر مورد نظر عضو mastodon.social باشید)، کافیست یک علامت @ درج کرده و سپس نام کاربر را بنویسید و نیاز به سایر قسمت‌ها نمی‌باشد.

با جستجوی نام نمایشی یا نام کاربری[ویرایش]

در کادر جستجوی ماستدون می‌توان کاربران دیگر را با «نام نمایشی» آن‌ها نیز جستجو کرد. کافی است که عبارت جستجوی خود را (به فارسی یا به انگلیسی، مثلاً «محمدرضا» یا "Paul" یا "evergreen88") بنویسید و دکمهٔ Enter را بزنید.

اگر هنوز کسی را نمی‌شناسید[ویرایش]

اگر تازه عضو ماستدون شده‌اید و هنوز کسی را نمی‌شناسید، می‌توانید نگاهی به فهرست نوشته‌های محلی Group font awesome.svg (local timeline) یا فهرست نوشته‌های همه جا Globe font awesome.svg (federated timeline) بیندازید. در این دو فهرست، آخرین نوشته‌هایی که کاربران سرور شما نوشته‌اند، یا آخرین نوشته‌هایی که کاربران سرورهای دیگر (که هم‌سروری‌های شما آن‌ها را پی می‌گیرند) نوشته‌اند نمایش می‌یابد. اگر نوشته‌های کسی به نظرتان جالب رسید، می‌توانید روی تصویر نمایهٔ نویسنده کلیک کنید و او را پی بگیرید.

با داشتن نشانی صفحهٔ عمومی یا یکی از نوشته‌ها[ویرایش]

اگر نمایهٔ (profile) یک کاربر یا یکی از نوشته‌های او را در یک صفحهٔ جدا در مرورگر خود باز کرده‌اید، می‌توانید نشانی آن صفحه را مستقیماً در کادر جستجوی ماستدون بنویسید تا نمایهٔ کاربر یا نوشتهٔ مورد نظرتان در نتایج جستجو ظاهر شود.

یافتن و خواندن نوشته‌ها در میانهٔ یک گفتگو[ویرایش]

شاید کاربران فیس‌بوک و گوگل‌پلاس (ولی نه توییتر) از شیوهٔ نمایش نوشته‌ها و پاسخ‌ها در ماستدون کمی سردرگم شوند. پس توضیح کوتاهی در این باره لازم است.

روش نمایش نوشته‌ها و پاسخ‌ها به هر نوشته در ماستدون بیشتر شبیه به سبک توییتر است. این یعنی اگر در ماستدون به نوشتهٔ کسی پاسخ دهید (یعنی اگر زیر نوشتهٔ کسی کامنت بگذارید)، پاسخ شما به شکل یک نوشتهٔ مستقل (بسیار شبیه نوشتهٔ اولیه) در فهرست نوشته‌ها پدیدار خواهد شد. این بر خلاف شبکه‌هایی مانند فیس‌بوک یا گوگل‌پلاس است که در آن‌ها پاسخ‌ها همیشه وابسته به نوشتهٔ اولیه هستند و در زیر آن نمایش می‌یابند. در روش گوگل‌پلاس یا فیس‌بوک، نویسندهٔ اولیه حتی می‌تواند پاسخ دیگران به نوشتهٔ خودش را حذف کند، ولی در روش ماستدون و توییتر، هر کسی مسئول و کنترل‌کنندهٔ نوشتهٔ خودش است.

پرسش کاربران فیس‌بوک و گوگل‌پلاس احتمالاً این است: اگر در فهرست نوشته‌هایی که پی می‌گیرم، نوشته‌ای را ببینم که به نظر می‌رسد در پاسخ به نوشتهٔ دیگری نوشته شده است، چگونه می‌توانم خط سیر گفتگو را پیدا کنم و نوشته‌ها را به ترتیب درستش بخوانم؟ پاسخ: برای این کار کافی است که روی نوشته کلیک کنید! با این کار، نوشته در ستون جداگانه‌ای باز می‌شود و در این ستون، همهٔ نوشته‌های پیش و پس از آن (به شکل خط سیر کامل گفتگو) پدیدار می‌شوند.

اگر نوشتهٔ کاربری را روی صفحهٔ عمومی نمایه‌اش (و نه از درون محیط کاربری خودتان) می‌بینید، باید روی برچسب زمان نوشته کلیک کنید. با این کار نوشتهٔ او در یک صفحهٔ تازه باز می‌شود و همهٔ نوشته‌های پیش و پس از آن نیز نمایش می‌یابند.

خصوصی‌کردن حساب[ویرایش]

روی دکمهٔ ترجیحات Cog font awesome.svg (به انگلیسی: Preferences) کلیک کنید. در صفحه جدید، از ستون سمت چپ بر روی گزینه ویرایش نمایه (به انگلیسی: Edit Profile) کلیک کرده و کادر کنار عبارت «خصوصی‌کردن حساب» (به انگلیسی: Make account private) را تیک زده سپس دکمه ذخیره تغییرات (به انگلیسی: Save Changes) را کلیک کنید.

از این پس افرادی که بخواهند شمارا پی‌گیری (به انگلیسی: Follow) کنند باید درخواست دهند و چنان‌چه شما با تقاضای آن‌ها موافقت کنید، قادر به دیدن توت‌های شما خواهند بود.

نهفتن شبکهٔ ارتباطی[ویرایش]

برای مخفی کردن شبکه افرادی که شما با آن‌ها در ارتباط هستید، شامل کسانی که شما را پی می‌گیرند (به انگلیسی: Follow) یا شما آن‌ها را پی می‌گیرید به کار می‌رود. با فعال‌سازی این گزینه هیچ شخصی نمی‌تواند شبکه ارتباطی شما را از صفحه شخصی‌تان مشاهده کند.

روی دکمهٔ ترجیحات Cog font awesome.svg (به انگلیسی: Preferences) کلیک کنید. سپس تیک کنار عبارت «نهفتن شبکهٔ ارتباطی» (به انگلیسی: Hide your network) را زده و در نهایت بر روی دکمه ذخیره تغییرات (به انگلیسی: SAVE CHANGES) کلیک کنید.

پیشنهاد کاربران مورد علاقهٔ شما به دیگران[ویرایش]

ماستدون بر خلاف اغلب شبکه‌های اجتماعی دیگر، کاربران را با هدف گسترش ارتباطات، به صورت تصادفی به یکدیگر پیشنهاد نمی‌دهد و برای این امر به کاربران این اجازه را می‌دهد که کاربرهایی را که دوست دارند با سایرین آشنا کنند، در صفحه شخصی خود معرفی کنند و هرکس که از صفحه شخصیشان بازدید کند، می‌تواند لیست کاربرهای منتخب آن شخص را ببیند.

برای این امر کافیست در تایم‌لاین خود بر روی تصویر (به انگلیسی: Profile picture یا avatar) کاربر مورد نظر کلیک کرده، سپس در نمایهٔ کاربر که در ستون جدایی باز شده است، بر روی منو Font Awesome 5 solid ellipsis-v.svg کلیک کنید و گزینه «نمایش در نمایه» (به انگلیسی: Feature on profile) را برگزینید.

از این پس هر کاربری که به صفحه شخصی شما مراجعه کند، در ستون کناری می‌تواند آن کاربر را در لیست انتخاب‌های شما ببیند و چنان‌چه تمایل داشته باشد، با کلیک بر روی نام یا تصویر وی وارد صفحه شخصی‌اش خواهد شد.

نکته: برای حذف کاربر از لیست پیشنهادی، کافیست مراحل فوق را عینا دنبال کرده و به جای گزینه «نمایش در نمایه»، این بار گزینه «نهفتن از نمایه» (به انگلیسی: Don't feature on profile) را کلیک کنید.

گرفتن نسخهٔ پشتیبان از اطلاعات حساب[ویرایش]

روی دکمهٔ ترجیحات Cog font awesome.svg (به انگلیسی: Preferences) کلیک کنید. در صفحه جدید، از ستون سمت چپ بر روی گزینه برون‌سپاری داده‌ها (به انگلیسی: Data export) کلیک کرده و در صفحه جدید بسته به نیازتان می‌توانید با کلیک بر روی گزینه «درخواست بایگانی داده‌هایتان» (به انگلیسی: REQUEST YOUR ARCHIVE) از کل داده‌های حساب کاربری خود یک نسخه پشتیبان (به انگلیسی: Backup) تهیه کنید و یا با کلیک بر روی واژه CSV موجود در مقابل گزینه‌های مختلف در بالای این دکمه، از هرکدام آن‌ها به صورت جداگانه یک فایل پشتیبان تهیه کنید. توجه داشته باشید که گزینه‌های دارای CSV ففقط برای نام و آدرس حساب‌های کاربری کاربرد داشته و محتویات آن‌ها را در بر نخواهند داشت.

نقل مکان به یک حساب دیگر[ویرایش]

روی دکمهٔ ترجیحات Cog font awesome.svg (به انگلیسی: Preferences) کلیک کنید. در صفحه جدید از ستون سمت چپ بر روی گزینه ویرایش نمایه (به انگلیسی: Edit Profile) کلیک کرده و در زیر دکمه ذخیره تغییرات گزینه «نقل مکان به یک حساب دیگر» قرار دارد که زیر آن جمله‌ای برای این مضمون قرار دارد. کافیست بر روی گزینه «این‌جا را کلیک کنید» (به انگلیسی: configure it here) کلیک کنید. در صفحه بعدی حساب ماستدنی که مایلید حساب فعلی به آن حساب منتقل (Redirect) شود را تایپ کرده و بر روی دکمه قرمز رنگ ذخیره (به انگلیسی: SAVE) کلیک کنید کنید.

اصطلاحات کاربردی در ماستدون[ویرایش]

توت (به انگلیسی:Toot)[ویرایش]

در لغت به معنای سوت بوده و در ماستدن به متن‌هایی که می‌نویسیم و در ماستدن ارسال می‌کنیم توت گفته می‌شود.

Star font awesome.svg پسندیدن (به انگلیسی: Favorite)[ویرایش]

معادل لایک و خوش آمدن است و هرگاه بخواهیم به نویسنده پست بگوییم از نوشته یا تصویر ارسالی‌اش خوشمان آمده، دکمه پسندیدن که با نماد یک ستاره مشخص شده را می‌فشاریم. هرگاه ستاره به صورت رنگی (زرد رنگ) درآمد یعنی آن نوشته را پسندیده‌اید.

Retweet font awesome.svg بازبوقیدن (به انگلیسی: Boost)[ویرایش]

به عمل بازنشر یک توت گفته می‌شود. چنانچه شما توت یک کاربر را کاربردی یافتید و مایل بودید آن را سایر افرادی که شمارا دنبال می‌کنند یا صفحه شخصی شمارا دنبال می‌کنند به اشتراک بگذارید، کافیست تا با بازبوقیدن آن توت، آن را به نظر سایرین برسانید.

Font Awesome 5 solid user-plus.svg پیگیری (به انگلیسی: Follow)[ویرایش]

به عمل دنبال (Follow) کردن یک حساب کاربری با هدف مشاهده توت‌هایش در تایم‌لاین خود گفته می‌شود. چنانچه شخصی را پی بگیرید، از آن پس تمام نوشته‌های وی در قالب‌های عمومی، لیست نشده و خصوصی برای شما قابل مشاهده خواهند بود و برای مشاهده توت‌هایش نیاز به مراجعه به صفحه شخصی‌اش نخواهید داشت.

Font Awesome 5 solid user-times.svg پایان پیگیری (به انگلیسی: Unfollow)[ویرایش]

به عمل عدم دنبال کردن (Unfollow) یک حساب کاربری گفته می‌شود. چنانچه شما شخصی را دنبال می‌کنید و مایل نباشید از این پس نوشته‌های اورا بدون مراجعه به صفحه شخصی‌اش ببینید، کافیست تا این دکمه را بفشارید و پس از تایید، دیگر توت‌هایش در تایم‌لاین شما نمایش داده نشده و شما از لیست دنبال کنندگان آن حساب خارج خواهید شد.