ویکیکودک:عناصر شیمیایی/مقدمهای بر عناصر
مقدمهای بر عناصر
[ویرایش]تمام جهان از ماده ساخته شده است. همین الان شما به وسیلهٔ مواد احاطه شدهاید.
هوایی که تتفس میکنید، هر چیزی که میبینید، هر چیزی که میتوانید بویش کنید، ماده است. صدایی که میتوانید بشنوید، نیز از جابجایی مواد در گوش هایتان، به وجود میآید.
ماده هر چیزی است که فضایی را اشغال میکند و وزن دارد. دانشمندان میگویند ماده چیزی است که حجم و جرم داشته باشد. مواد، از ذرات سازنده ریزی به نام اتم تشکیل شدهاند. خالص ترین حالت اتم، عنصر شیمیایی نامیده میشود. عناصر، چیزهایی هستند که به مواد، ویژگیهای متفاوتی میدهند.
امروزه ما میتوانیم اتمها را با استفاده از ابزار خاصی به نام میکروسکوپ الکترونی ببینیم. یک میکروسکوپ الکترونی به ما این قابلیت را میدهد که چیزهایی را که میلیونها بار کوچکتر از اجسامی هستند که ما میتوانیم با میکروسکوپهای نوری قوی ببینیم، مشاهده کنیم.
بیشتر موادی که تا به حال دیدهاید، از چند عنصر مختلف ساخته شدهاند؛ مثلاً آب. البته موادی نیز وجود دارند که از بیش از یک نوع عنصر ساخته شدهاند. به عنوان مثال، الماس کاملاً از یک عنصر شیمیایی ساخته شده است؛ عنصر کربن. جالب است بدانید که گرافیت مغز مداد شما هم از کربن ساخته شده! علت تفاوت آنها تفاوت در نوع چینش اتمهای عنصر کربن است.
مثالهای دیگری از موادی که فقط یه عنصر شیمیایی دارند، هم هستند؛ مثلاً آلومینیوم یک قوطی نوشابه، طلای ۲۴ عیار، گاز هلیم درون بالنها، قالب آهنی نردههای یک باغ، ورقههای سربی که ساختمان سازها روی بام خانهها به کار میبرند.
توجه: موارد ذکر شده در بالا، کاملاً خالص نیستند؛ زیرا فلزات همیشه اندکی ناخالصی نیز همراه خود دارند.
عناصر زیادی به حالت خالص یافت نمیشوند. برخی عناصر شیمیایی مثل طلا و گوگرد، به طور طبیعی به شکل خالص پدید میآیند. هم چنین کربن در حالت الماس، مادهای خالص است. اما بیشتر مواد از ترکیب چند عنصر به وجود میآیند. به عنوان مثال فرمول شیمیایی آب، H۲O است. به این معنی که آب از ترکیب دو اتم هیدروژن و یک اتم اکسیژن، به وجود آمده است.
مردم دوران باستان میدانستند که چگونه عنصر آهن را از اکسید آهن جدا کنند. آنها اکسید آهن را که از حفاری در زمین، به دست آورده بودند، با زغال چوب گرم میکردند. اکسید آهن در ابتدا مرکب از دو عنصر است: عنصر آهن و عنصر اکسیژن. با گرم کردن آن، این عناصر جدا میشوند و عنصر اکسیژن به عنصر کربن موجود در زغال چوب میپیوندد و آهن خالص باقی میماند.
جدول تناوبی، جدولی است که انواع مختلف عناصر شیمیایی را که بر اساس ویژگیهای مختلفشان، مرتب شدهاند، نشان میدهد. بیشتر آن، سالها قبل تکمیل شده است. ما ۹۱ عنصر را به طور طبیعی، یافت کردهایم و حدود ۳۰ عنصر دیگر، مصنوعی هستند.