پرش به محتوا

آزمایش اندازه‌گیری شتاب ثقل با استفاده از آونگ ساده

ویکی‎کتاب، کتابخانهٔ آزاد

هدف آزمایش

[ویرایش]

تعیین g با استفاده از آونگ ساده و بررسی حرکت آونگ ساده و معادلات نوسانی

وسایل مورد نیاز

[ویرایش]
  • آونگ ساده
  • تایمر کانتر با دقت s 0.01
  • سه‌پایه چوبی که صفحه آویزان نیز دارد وآونگ از آن جا آویزان است.
  • یک متر نخ.
  • صفحه مدرج.

تئوری آزمایش

[ویرایش]

آونگ ساده عبارت است از نقطه‌ای مادی که به انتهای نخ بی وزنی آویخته باشد و بتواند حول محور افقی در یک صفحه قائم نوسان کند در حالی که بتوان از ابعاد گلوله در برابر نخ و همچنین از وزن نخ در برابر گلوله صرف نظر کرد. می‌توان ثابت کرد که در نوسانات کم دامنه زمان نوسان تابع دامنه نوسان نبوده بلکه تابع طول آونگ و شتاب ثقل می‌باشد. هرگاه جرم نقطه‌ای را از وضعیت تعادل به اندازه تتا منحرف کنیم و سپس رها کنیم، جرم نقطه‌ای تحت دو نیرو قرار می‌گیرد:

  1. نیروی وزن که جهت آن رو به پایین است و در هر لحظه عمود بر سطح افق می‌باشد
  2. نیروی کشش نخ

نیرویی که موجب می‌شود تا نقطه‌ای مادی را به حال تعادل برگرداند عبارت است از:

F=−Mgsinθ

که همواره مماس بر راستای مسیر حرکت می‌باشد. علامت منفی بدان جهت است که نیروی برگشتی در خلاف جهت حرکت است. حال با توجه به رابطه بالا داریم:

M(d2x/dt2)=−Mgsinθ,ifθ<6sinθ=θM(dx2/dt2)=−Mgθ

چون θ=x/L است پس با جایگذاری و حل معادله دیفرانسیل فوق می‌توان نوشت:

(dx2/dt2)+(g/L)x=0 x=x0cos(wt) w=(g/L)1/2=2pi/T T=2π(L/g)1/2 g=4π2L/T2

که در رابطه بالا L طول آونگ , g شتاب ثقل و T زمان نوسان آونگ است.

شرح آزمایش

[ویرایش]

ابتدا گلوله را از نخ آویزان می‌کنیم. سپس در دستگاه تایمر کانتر دکمه Rest را می‌زنیم و بعد دکمه set را فشار می‌دهیم و با دکمه up تعداد ۲۰ نوسان را وارد می‌کنیم و دکمه start را می‌زنیم و بعد برای ارتفاعات مختلف در هر بار آونگ را ۶ درجه که در صفحه آویز مدرج شده است منحرف می‌کنیم و بعدا آن را رها می‌کنیم و دستگاه زمان نوسان t را اندازه‌گیری می‌کند و حال با استفاده از فرمول پایین T را حساب کرده در فرمول بالا قرار می‌دهیم و در آخر gM میانگین سه حالت را حساب می‌کنیم.

T = t / n = t / 20

حال برای سه بار آزمایش داریم:

آزمایش ۱

[ویرایش]

L1 = 40 cm ; t1 = 25.359 s ; n = ۲۰ T1=t1/n=25.359/20=1.267g1=4π2L/T2=(4∗9.859∗0.4)/(1.267)2=9.828m/s2g1=9.828m/s2

آزمایش ۲

[ویرایش]

L2 = 60 cm; t2 = 31.113 s; n = ۲۰ T2=t2/n=31.113/20=1.555g2=4π2L/T2=(4∗9.859∗0.6)/(1.555)2=9.785m/s2g2=9.7885m/s2

آزمایش ۳

[ویرایش]

L3 = 80 cm; t3 = 35.987 s ; n = ۲۰ T3=t3/n=35.987/20=1.799g3=4π2L/T2=(4∗9.859∗0.8)/(1.799)2=9.749m/s2g3=9.749m/s2

و حالا gM را محاسبه می‌کنیم:

gM=σgi/3=(g1+g2+g3)/3=9.787m/s2

محاسبه خطا:

از طر فین رابطه مذکور Ln گرفته و سپس دیفرانسیل می‌گیریم: (چون 4∗π2 ثابت است در خطا تاثیر ندارد)

g=4π2L/T2Lng=(LnL−2LnT)

دیفرانسیل گیری:

dg / g = (dL/L - 2dT / T)

حال به جای δ d , قرار می‌دهیم و منفی‌ها را به مثبت تبدیل می‌کنیم

δg/g=(δ/L−+2δT/T)

چون خطا برای g M است در این رابطه به جای T , L میانگین چهار مقدار را قرار می‌دهیم


TM=(T1+T2+T3)/3=(1.267+1.555+1.799)/3=1.540

LM=(L1+L2+L3)/3=(0.4+0.6+0.8)/3=0.6m

δT=0.01s,δL=0.01m
δg/g=(0.01/0.6)+(0.02/1.540)=0.03